การแสดงความเห็น ต้องมากับการหาความรู้

หน้าสำหรับพิมพ์

การแสดงความเห็น ต้องมากับการหาความรู้

อย่างเวลานี้ ชอบเน้นกันนักเรื่องการแสดงความเห็น พูดกันนักว่าเด็กไทยไม่ค่อยชอบแสดงความเห็น จึงจะส่งเสริมให้เด็กกล้าแสดงความเห็น ทีนี้ถ้าแสดงความเห็นแต่ไม่มีความรู้ ก็เป็นการแสดงความเห็นเลื่อนลอย ฟุ้งซ่าน ไม่ได้เรื่อง

การแสดงความเห็นต้องคู่กับการหาความรู้ และการหาความรู้นี้เป็นเรื่องใหญ่ที่ขาดในสังคมไทย จุดที่ขาดมากในสังคมไทยคือการหาความรู้ ถ้าไม่หาความรู้และไม่มีความรู้ ก็ไม่มีอะไรเป็นสาระที่จะแสดงความเห็น

ถ้าไปปลุกการแสดงความเห็น โดยไม่เน้นให้หาความรู้ การแสดงความเห็นก็จะเลื่อนลอย ฟุ้งซ่าน จะยิ่งยุ่ง เพราะฉะนั้นต้องเน้นการแสวงหาความรู้ เน้นให้มากที่สุด แล้วการแสดงความเห็นจะมีฐานมั่นคงและจะมีความรับผิดชอบด้วย

ถ้าแสดงความเห็นโดยไม่หาความรู้ ก็เป็นการขาดความรับผิดชอบอย่างหนึ่ง จะถือว่าเสียจริยธรรมก็ได้ เพราะไม่มีความรับผิดชอบ ได้แต่แสดงความคิดเห็นไปอย่างนั้นเอง

ถ้าหาความรู้มาใช้ในการแสดงความเห็น ก็เกิดความรับผิดชอบขึ้นมา แล้วก็ได้สาระ เป็นความเห็นไม่เลื่อนลอย ได้ประโยชน์ แล้วก็ปลุกให้ไปหาความรู้ต่ออีก

การที่เราแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ก็เพื่อกระตุ้นให้เห็นแง่มุมที่เราจะต้องหาความรู้เพิ่ม เราแสดงความเห็นไปแล้ว เราก็ได้หาความรู้เพิ่มเติม มันก็เป็นกระบวนการเพิ่มปัญญา แต่ถ้าไปแสดงความเห็นอย่างเดียว บางทีมันเป็นเพียงการแสดงความต้องการ หรือความชอบใจ-ไม่ชอบใจเท่านั้นเอง ไม่ได้อะไรขึ้นมา

ที่จริง การแสดงความเห็น และการหาความรู้นี้ เป็นขั้นตอนอยู่ในกระบวนการพัฒนาปัญญา ซึ่งเมื่อจะทำ ก็ต้องให้ตลอดกระบวนการ หรือพูดให้ง่ายๆ ว่าให้ครบกระบวน ซึ่งแบ่งได้เป็น ๓ ขั้นตอน คือ

๑. การหาความรู้ ต้องมีความอยากรู้ ใฝ่รู้ และรู้จักวิธีการแสวงหาความรู้ ให้ได้ความรู้ที่จะแจ้งชัดเจน ซึ่งรวมทั้งการทดลองและปฏิบัติการ

๒. การรู้จักคิด ต้องรู้จักคิด ทั้งในแง่คิดเพื่อหาความรู้ ขยายความรู้คิดให้เข้าถึงความจริง และคิดเพื่อนำความรู้มาใช้ประโยชน์ หรือสร้างความรู้ใหม่ ไม่ให้เป็นความรู้ที่เป็นหมัน หรือเป็นแค่ความจำอย่างนกแก้วนกขุนทอง

๓. การรู้จักแสดงความเห็น ต้องรู้จักสื่อสาร พูดเป็น ทั้งให้ความรู้ความคิดเห็นแก่ผู้อื่นได้ชัดเจน มีสาระมีเหตุผล อย่างมีความรับผิดชอบ และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน เพื่อให้ได้แง่มุมความรู้ความคิดเพิ่มเติม และได้จุดได้ประเด็นที่จะไปหาความรู้ต่อไปอีก

รวมความก็คือ ต้องหาความรู้เป็น คิดเป็น และแสดงความเห็นเป็น รู้ก็ต้องชัด คิดก็ต้องชัด แสดงความเห็นก็ต้องชัด และให้ทั้ง ๓ ขั้นตอนมาหนุนเนื่องกัน ในการที่จะก้าวไปในการพัฒนาปัญญา และการสร้างสรรค์ด้วยปัญญาที่พัฒนาเพิ่มขึ้นๆ

ถ้าปฏิบัติถูกต้องตลอดกระบวนการ การแสดงความเห็นเป็นจุดปรากฏตัวของความรู้และความคิด ดังนั้น เราสามารถเอาการแสดงความเห็นของคน เป็นจุดตรวจสอบความรู้และความคิดของเขาได้ด้วย

แต่ถึงอย่างไร ในสังคมไทยก็ต้องเน้นให้มากในเรื่องการหาความรู้ เพราะนอกจากเป็นฐานให้แก่ ๒ ขั้นตอนต่อไปแล้ว ก็ขาดแคลนมากในสังคมไทยด้วย

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: ในประเด็นนี้ก็ถือโอกาสกราบเรียนท่านเจ้าคุณว่า วันที่ ๒๕ พฤศจิกายน จะเป็นวันการประถมศึกษาแห่งชาติ ซึ่งคงจะเป็นวันที่ฉลองการประถมศึกษาแห่งชาติครั้งสุดท้าย เพราะว่าต่อไปเราจะเปลี่ยนเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐานตามโครงสร้างใหม่ ก็จะถือโอกาสนี้ ประกาศเป็น “ปีแห่งการอ่านและการเรียนรู้” คงจะส่งเสริมให้เด็กได้อ่านหนังสือมากขึ้น แล้วก็จะเน้นใน ๕ สาระหลัก คือ สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ คณิตศาสตร์วิทยาศาสตร์ แล้วก็จะเชิญชวนให้ช่วยกันบริจาคหนังสือที่เป็นหนังสือดีในดวงใจที่เด็กไทยควรจะอ่าน ในแง่มุมทั้งของเด็ก ของผู้ใหญ่ ของผู้ทรงคุณวุฒิ

การอ่านการเรียนรู้เป็นปัจจัยหนึ่ง เป็นพื้นฐานที่ดี

พระธรรมปิฎก: สมเด็จพระเทพรัตนฯ ทรงโปรดการอ่านหนังสือมากใช่ไหม

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: ใช่ค่ะ ก็คิดว่าสิ่งเหล่านี้จะเสริมกัน ขออนุญาตกราบเรียนให้ท่านเจ้าคุณสบายใจว่า คงจะต้องพยายามทำทุกทาง

พระธรรมปิฎก: ต้องเน้นเรื่องนี้ ปลุกให้เด็กเกิดนิสัยใฝ่รู้ หาความรู้ สร้างวัฒนธรรมแห่งปัญญา หรือจะเรียกว่าวัฒนธรรมแห่งการแสวงปัญญา สังคมของเราขาดวัฒนธรรมทางปัญญา และเติมแสวงเน้นเข้าไปอีกตัวยิ่งดี เป็นวัฒนธรรมแห่งการแสวงปัญญา

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: ก็คิดว่าการอ่านหนังสือ การสืบค้นความรู้ การเรียนรู้ บูรณาการกันทั้ง ๕ สาขาหลัก คงไม่ใช่หมายความว่า พลศึกษาไม่สำคัญ แต่ในที่สุดก็จะบูรณาการกันได้

พระธรรมปิฎก: บูรณาการเป็นหลักการใหญ่ แต่พร้อมกันนั้นก็เน้นในแง่ว่าจุดไหนที่สังคมของเราขาด เราจะต้องเน้นพิเศษ จุดที่ขาดมากคือวัฒน-ธรรมแห่งการแสวงปัญญา สังคมไทยเรามีวัฒนธรรมแห่งเมตตา อันนี้เราดี แต่เวลานี้วัฒนธรรมแห่งเมตตาของเราก็กำลังจะสูญเสียไป กำลังแย่ลง ขณะที่วัฒนธรรมแสวงปัญญาก็ไม่ได้มา จึงแย่ทั้งคู่

ฝรั่งเขามีวัฒนธรรมแห่งการแสวงปัญญา วัฒนธรรมแห่งเมตตาเขาค่อนข้างขาด เราหนักทางวัฒนธรรมแห่งเมตตา ปัญญาเราไม่ค่อยแสวง เราควรจะรักษาจุดดีของเราไว้ คือวัฒนธรรมแห่งเมตตาก็รักษาไว้ แล้วก็พัฒนาวัฒนธรรมแห่งการแสวงปัญญาขึ้นมา ถ้าได้ครบคู่เมื่อไร ก็สมบูรณ์

ต้องมีทั้งวัฒนธรรมแห่งเมตตา และวัฒนธรรมแห่งการแสวงปัญญา ตอนนี้กำลังจะเสียอย่างหนึ่ง แล้วอีกอย่างหนึ่งก็ไม่ได้ จึงแย่ที่สุด หมดตัวเลย ดีที่ตัวมีอยู่ก็ไม่รักษา ดีใหม่ก็ไม่หามาใส่ตัว ไม่สร้าง

สังคมต้องมีจุดเน้น อย่างน้อยต้องมีจุดหมายว่าอันนี้ต้องทำให้ได้ อันนี้ขาดไปชัดเจนต้องใส่เข้ามา ต้องแก้ไขภาวะขาดแคลนวัฒนธรรมแสวงปัญญาของเรา เพราะถ้าเราไม่รีบแก้ไข เรื่องการแสดงความเห็นจะยิ่งเสียใหญ่ กลายเป็นการซ้ำเติมสังคมให้ยิ่งทรุด

เวลานี้น่าเป็นห่วงเรื่องการแสดงความเห็นโดยขาดองค์ประกอบใหญ่ คือการหาความรู้ เพราะฉะนั้นต้องไปเน้นการหาความรู้ให้หนัก เด็กจะต้องใฝ่หาความรู้ อยากจะรู้แล้วต้องเรียนวิธีหาความรู้ ถ้าแกไม่มีความอยากรู้ ไม่คิดแสวงหาความรู้ แกก็ไม่หาวิธีศึกษา ไม่หาวิธีว่าจะแสวงหาความรู้ได้อย่างไร ก็ไปตื่นจะแสดงความเห็นอย่างเดียว

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: ประเด็นนี้เชื่อมโยงกับครูด้วยค่ะ คงจะต้องชี้แจงให้ครูเข้าใจมากๆ

พระธรรมปิฎก: เรื่องนี้ครูจะต้องไปปลุกนักเรียนให้ถูกทาง