เมื่อคนดีได้รับการบูชา เด็กก็ได้เสวนากัลยาณชน

หน้าสำหรับพิมพ์

เมื่อคนดีได้รับการบูชา เด็กก็ได้เสวนากัลยาณชน

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: วันนี้นอกจากมากราบเพื่อขอรับทราบแนวทางกับพระเดชพระคุณแล้ว ก็ขออนุญาตว่า ถ้าได้รายชื่อหนังสือซึ่งท่านเจ้าคุณได้เขียนไว้ หรือสามารถใช้แนะนำทั้งเป็นภาษาอังกฤษ และภาษาไทย จะได้ประกอบกันเป็นหนังสืออ่านนอกเวลาของเด็ก หรือเป็นหนังสือที่จะเข้าเว็บไซต์ ก็จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งกับการประกาศปีแห่งการอ่านและการเรียนรู้ค่ะ เพราะคิดว่าในวิชาภาษาอังกฤษนั้น เด็กๆ น่าจะได้อ่านบทความหรือบทที่ตัดตอนเกี่ยวกับพุทธศาสนาเป็นภาษาอังกฤษด้วย

พระธรรมปิฎก: ให้เด็กรู้จักฝึกเรื่องนี้ขึ้นมาบ้าง ก็จะเป็นช่องทางหาความรู้ให้เก่ง พอมีเชื้อไว้แล้วแกก็ไปพัฒนาของแก

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: สังเกตว่าเด็กไทยเวลาจบแล้วไปต่างประเทศ จะพูดเรื่องพระพุทธศาสนาเป็นภาษาอังกฤษไม่เป็น

พระธรรมปิฎก: นี่แหละไปถูกฝรั่งถาม เพราะฝรั่งเขาเห็นว่ามาจากประเทศไทย ซึ่งรู้กันว่าเป็นดินแดนพระพุทธศาสนา เขาก็ถามเรื่องพระพุทธศาสนา เด็กไทยไม่ได้เตรียมไป ก็เลยแย่ นี่แหละเราไม่รู้จักใช้ทุนที่มีอยู่

เด็กจะชอบเรื่องประวัติเหตุการณ์ ความเป็นไปต่างๆ เช่น เรื่องพระเจ้าอโศกมหาราช อาจจะสนุกหน่อย ถ้าเอาเฉพาะเนื้อหาธรรมะบางทีแกก็หนัก ถ้าเป็นเรื่องเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ และความเป็นไปในสังคม ตลอดจนเรื่องประวัติชีวิตคน ก็ดี สมัยก่อนเขาปลุกใจเด็กด้วยหนังสือพวกหนึ่ง ก็คือประวัติบุคคลสำคัญ ที่เป็นแบบอย่างได้ เท่ากับให้หนังสือนำกัลยาณมิตรมาให้แก่เด็ก และหนังสือนั้นเองก็เป็นกัลยาณมิตรของเด็ก เมื่อเด็กอ่านหนังสืออย่างนั้น ก็เท่ากับว่าเด็กได้เสวนากัลยาณมิตร

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: ตอนนี้เรากำลังจะนำเอาชาดกมาใช้

พระธรรมปิฎก: นอกจากชาดกแล้ว หมายถึงประวัติบุคคลสำคัญตัวจริง แม้แต่ของฝรั่ง เด็กตื่นฝรั่ง ก็ต้องให้เด็กรู้จักฝรั่งที่ดีด้วย ฝรั่งที่สร้างสรรค์ประเทศชาติของเขามา อย่างเอดิสัน เขาสร้างงานของเขาอย่างไร เป็นนักประดิษฐ์อย่างไร เดิมเป็นคนยากจนข้นแค้นขนาดไหน เขามีจิตใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์อย่างไร เด็กจะได้สิ่งดีงาม หรือแนวทางของชีวิตจากประวัติบุคคลสำคัญมาก เพราะเด็กชอบเชิดชูตัวแบบของเขา และเอาอย่าง

เพราะชอบเลียนแบบและเอาอย่างนี่แหละ พอดูทีวีก็เลยไปเอาอย่างตัวละครในทีวี ซึ่งมักจะมีแต่เรื่องโลภ โกรธ หลง อิจฉาริษยา แย่งชิง ทำร้ายกัน เลยไม่ได้เรื่อง ทีนี้ถ้าเราได้ประวัติบุคคลสำคัญ ที่มีคติชีวิตดีๆ ว่าเขาสร้างชีวิตของเขาให้ก้าวหน้า และทำอะไรให้แก่สังคมอย่างไร แล้วเด็กก็อยากจะทำตาม

คนที่ดีๆ ในสังคมปัจจุบันก็มีไม่น้อย หรือได้ตัวอย่างจากบุคคลในประวัติศาสตร์ เด็กบางคนอยากเป็นอย่างนโปเลียนก็ไปทางหนึ่ง บางคนอยากเป็นอย่างเอดิสันก็ไปอีกทางหนึ่ง หรือบางคนอาจจะชอบเป็นแบบลินด์เบอร์ก แบบแอร์ฮาร์ท ที่พูดถึงข้างต้น ทั้งหมดนี้ ครูก็สามารถมีส่วนร่วมโดยชี้แนะแง่มุมที่จะมองเห็นแง่ดีแง่เสียและได้คติต่างๆ

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: หนังสือเหล่านี้คงจะหาไม่ยาก

พระธรรมปิฎก: ไม่ยาก ของฝรั่งเยอะ แต่ของไทยซิคงไม่ค่อยมี ของไทยเรายังให้ความสำคัญเรื่องนี้น้อย เด็กควรเห็นตัวอย่างจากประวัติบุคคลสำคัญหรือคนมีชื่อเสียงของเรา ว่าเขาสร้างตัวมาอย่างไร

ตัวอย่างเศรษฐีไทยท่านหนึ่งสมัยก่อนก็จน ที่จริงเศรษฐีใหญ่ๆ ก็จนมาก่อนแทบทั้งนั้น ทีนี้ท่านก็จนมาก แต่เป็นคนมีความคิด เรียกได้ว่ามีโยนิโสมนสิการ เราเอามายกเป็นตัวอย่างอธิบายโยนิโสมนสิการได้

ในสมัยที่ยังเริ่มสร้างตัวนั้น แกเห็นเขาขายข้าวเหนียวมะม่วง แม่ค้าร้านไหนขายข้าวเหนียวมะม่วงอร่อยคนชอบกินก็ไปซื้อกันเยอะ แกดูว่าร้านนี้มะม่วงอร่อย ก็เอากระบุง บุ้งกี๋ ไปตั้งให้ร้านนั้น แล้วก็อาสาเขา บอกว่าขยะผมจะเทให้เอง คุณทิ้งเม็ดมะม่วงเปลือกมะม่วงใส่ในนี้ พอเย็นแกก็มาเอาไป แล้วแกก็คัดเอาเม็ดมะม่วง เพราะร้านนี้มีแต่เม็ดมะม่วงพันธุ์ดีทั้งนั้นจึงอร่อย แกก็รวมเม็ดมะม่วงไว้ เอาไปปลูกต้นมะม่วง ต่อมาแกก็พัฒนาฐานะจนรวยเป็นเศรษฐี นี่ก็เป็นวิธีสร้างตัวของคน อย่างนี้เด็กควรจะได้เห็น แล้วเขาจะได้แง่มุมความคิด มันไม่เลื่อนลอยเหมือนไปดูทีวีหลายรายการ ที่มีแต่สนุกสนานเฮฮากันไป ไม่ได้เรื่องได้ราว

ก็คล้ายกับในชาดกที่ว่า เศรษฐีคนหนึ่ง เรื่องนี้อาตมาอาจจะเล่าบ่อยไปหน่อย คือ เศรษฐีสมัยพุทธกาลถือเป็นตำแหน่ง ต้องไปเฝ้าพระราชาวันละ ๒ ครั้ง เดินไปก็มีคนรับใช้ติดตาม ทีนี้วันหนึ่งก็เดินผ่านกลางทาง มีหนูตัวหนึ่งตายนอนอยู่ข้างทาง เศรษฐีเดินมาถึงก็ชี้ไปที่หนูตาย แล้วพูดว่า “นี่นะ คนที่มีสติปัญญา สามารถตั้งตัวได้ด้วยหนูตายตัวเดียว”

เจ้าคนติดตามเศรษฐีไม่ใช่คนโง่ เป็นคนรู้จักคิด และมีความเพียร เมื่อท่านเศรษฐีทดสอบปัญญา แกก็เลยคิดดูว่าจะทำอย่างไร แกก็เอาเจ้าหนูตายตัวนี้ไปตามบ้านต่างๆ ที่เขาเลี้ยงแมว บังเอิญบ้านหนึ่งมื้อนั้นเกิดขาดอาหารที่จะให้แมว ได้อะไรก็เอา นายคนนี้ก็เอาหนูตายไปเสนอขาย ได้เงินมานิดหน่อย แกก็เอาไปทำทุนอย่างหนึ่ง แล้วพัฒนาตัวมาจนรวย และได้รับแต่งตั้งเป็นเศรษฐีประจำเมืองอีกคนหนึ่ง ศัพท์บาลีใช้คำว่า พระราชาบูชาบุคคลผู้นี้ด้วยตำแหน่งเศรษฐี

คำว่า “บูชา” ในภาษาบาลีหมายถึงยกย่อง ไม่ใช่หมายความว่าเอาไปขึ้นหิ้ง การให้เกียรติยกย่องคนโดยอ้างอิงความดีงาม ความสามารถ เรียกว่าบูชาทั้งนั้น ท่านจึงเรียกว่า “บูชาบุคคลที่ควรบูชา” คือบุคคลไหนทำความดี ทำความสำเร็จมาในทางที่ดีงาม ก็บูชา คือยกย่องเขา

ทีนี้ในสังคมของเรา การที่เราเอาบุคคลที่ดีงามมาเป็นแบบอย่าง เอาบุคคลสำคัญมายกย่องเชิดชู ก็คือบูชาคนที่ควรบูชา เพื่อให้เป็นแบบอย่างแก่อนุชนไว้ แล้วเขาก็จะได้แนวทางที่ดีงาม เขาจะได้สร้างสรรค์พัฒนาชีวิตตัวเอง เมื่อพัฒนาชีวิตถูกทาง เขาก็พัฒนาสังคมประเทศชาติไปด้วยพร้อมกัน

สังคมของเราไม่ปฏิบัติตามหลักมงคลสูตร ที่ว่าให้บูชาคนที่ควรบูชา คือยกย่องคนที่ควรยกย่อง ไว้เป็นแบบอย่างของสังคม สังคมของเราก็สะเปะสะปะ กลายเป็นว่าพวกสื่อสักว่ามาทำหน้าที่นี้ เช่น ทีวีก็ไม่รู้ไปบูชาคนประเภทไหน เดี๋ยวนี้สังคมไทย โดยมีสื่อมวลชนไทยเป็นตัวแทน บูชาคนประเภทไหนไม่รู้นะ

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: วันนี้ได้ประโยชน์ทั้งโรงเรียนนายร้อยประจำ และกระทรวงศึกษาธิการด้วย

พระธรรมปิฎก: ก็อนุโมทนาท่านรัฐมนตรี และท่านนายพล

พล.ต.ท.วงกต มณีรินทร์: ผมจะเอาไปแยกแยะ แล้วก็ทำเป็นหลักปฏิบัติได้เยอะเลยครับ

รมช.ศธ. ดร.สิริกร มณีรินทร์: เช่นเดียวกันค่ะ รวมทั้งเรื่องแนวทางในการพัฒนาความสุขของเด็ก ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญมาก