เอดส์พาชีวิตมาสู่จุดวิกฤติ แต่เราสามารถทำวิกฤตินั้นให้เป็นโอกาส

9 กรกฎาคม 2546
This entry is ส่วน 6 ของ 9 in the series ธรรมะชนะเอดส์

เอดส์พาชีวิตมาสู่จุดวิกฤติ
แต่เราสามารถทำวิกฤตินั้นให้เป็นโอกาส

ทีนี้ระดับที่สาม แคบลงมาก็คือ ระดับชีวิตของบุคคล โดยเฉพาะเจาะจงพิเศษคนที่ติดเชื้อหรือเป็นโรคเอดส์แล้ว

ตามปกติ เมื่อมาเป็นโรคที่หมดความหวัง คนก็ย่อมมีความทุกข์อย่างหนักอยู่แล้วขั้นหนึ่ง แล้วนี่ยังเป็นโรคที่คนทั่วไปเขาเกลียดกลัวและหวาดระแวงอีกด้วย ก็ยิ่งทำให้จิตใจเสื่อมโทรม เพราะกลัวว่าคนอื่นจะรังเกียจ แล้วยิ่งเขามองว่าเอดส์นี้ เป็นโรคที่เกิดจากการกระทำในสิ่งที่ไม่ดี หรือเลวทรามอีก อาจจะรู้สึกดูถูกดูแคลน ก็ยิ่งซ้ำเติมเป็นสามชั้นไปเลย ผู้ป่วยมีความทุกข์ รู้สึกเสียอกเสียใจจากโรคร้ายแล้วไม่พอ ยังรู้สึกในความด้อยหรือมีปมในใจอีกด้วย นับว่าเป็นจุดวิกฤตของชีวิต

เรื่องอย่างนี้เป็นปัญหาที่จะต้องแก้ไข เป็นเรื่องของชีวิตมนุษย์ซึ่งแยกเป็น ๒ ด้าน

ด้านกาย ก็คือเรื่องของการบำบัดโรค ซึ่งทำไปตามวิธีการทางการแพทย์เท่าที่จะได้ก้าวหน้าไป คือพยายามรักษาโดยไม่ประมาท และเรื่องสวัสดิการ ที่สังคมโดยเฉพาะรัฐจะต้องดำเนินการให้ชัดลงไป แต่พร้อมกันนั้นอีกด้านหนึ่งก็คือเรื่องจิตใจ

ด้านจิตใจนี้ ไม่เฉพาะคนที่เป็นโรคเอดส์ คนที่เป็นโรคอื่นก็มีที่รู้ว่าจะต้องตายแน่ๆ ภายในเวลาเท่านั้นเท่านี้ เช่นคนเป็นโรคมะเร็งบางอย่าง กรณีอย่างนี้นอกจากรักษาทางกายเท่าที่เป็นไปได้แล้ว ก็ต้องรักษาทางใจด้วย โดยเฉพาะในเมื่อด้านร่างกายไม่มีความหวังว่าจะหาย ก็ต้องให้มีความหวังทางด้านจิตใจ

คนเราไม่ได้อยู่ด้วยกายอย่างเดียว แต่อยู่ด้วยใจด้วย ทีนี้ ใจคนก็ไม่ใช่จะต้องเอาความทุกข์มาซ้ำเติมตัวเอง พอเห็นว่าตนเองนี้อายุจะสั้น จะตาย ถ้ามัวกลัวความตาย ก็กลายเป็นทุกข์ ๒ ชั้น แต่ถ้าวางจิตวางใจให้ดีก็จะมีทุกข์น้อยลง แล้วยิ่งถ้าทำใจให้ดีได้ ก็กลับส่งผลดีต่อร่างกายและต่อชีวิตทั้งหมดเลยทีเดียว อาจจะยืดอายุของตัวเองได้ด้วย

คนเรานี้มักจะเป็นห่วงเรื่องความสูญเสีย ก็เลยมองแต่ในด้านที่กลัวว่าชีวิตจะหมดไป มัวห่วงกังวลว่าตัวเองจะอยู่ได้สั้น อะไรทำนองนี้ มัวแต่ห่วงเรื่องด้านสูญเสีย ก็เลยลืมมองด้านที่ตัวเองได้ ไม่เห็นโอกาสที่ดี แล้วก็อาจจะทิ้งโอกาสดีนั้นไปเสียอีก จนกลายเป็นสูญเสียจริงๆ หรือสูญเสียทั้งหมด

ความจริง คนเป็นโรคเอดส์ที่ยังมีชีวิตอยู่นี่ ก็เพราะข้อดีอย่างหนึ่งของโรคร้ายนั้นที่ว่า มันเป็นโรคที่ไม่กระชั้นเร่งด่วน ไม่ตายทันที ทำให้มีเวลาของชีวิตเหลืออยู่ และเวลาที่เหลืออยู่นี้ก็ไม่ใช่น้อยๆ

ลองมองดูว่า ในเวลาของชีวิตที่เหลืออยู่นี้ เรามีโอกาสอะไรที่เป็นเรื่องที่ดีไหม ก็จะเห็นว่า มีทางเอาดีได้มากมาย ยิ่งมองในทางความจริงแห่งธรรมแล้ว แทนที่จะไปมัวห่วงเรื่องความสูญเสียว่าเราจะต้องตาย ว่าเราหมดโอกาสที่จะไปสนุกนั่นสนุกนี่ ถ้ามองดูให้ดีก็จะเห็นเริ่มต้นตั้งแต่ว่า ชีวิตแบบที่ไปลุ่มหลงในเรื่องอบายมุข ความชั่วร้าย การผิดศีลต่างๆ ที่เราเคยสนุกไปเรื่อยๆนั้น ถ้าเราไม่เป็นโรคเอดส์ เราอาจจะสนุกสนานมัวเมาอย่างนั้นไปอีกนาน หรือตลอดชีวิตก็ได้

บางทีเราอาจจะตายไปกับเรื่องของความเหลวไหล ตายไปกับอบายมุขนั้นก็ได้ ดังที่ปรากฏว่าคนจำนวนมากก็ตายไปกับเรื่องเหล่านี้ หรือเพราะเรื่องเหล่านี้ และชีวิตที่อยู่กับความลุ่มหลงมัวเมาแบบนั้น ที่จริงมันเป็นความสูญเสียทั้งหมดเลย ไม่ใช่การได้แต่อย่างใด

การที่เป็นโรคเอดส์นี้ทำให้เราหยุดยั้งจากชีวิตที่ลุ่มหลงเดินทางผิดเหล่านั้น ไม่ได้มีการสูญเสียอะไรเพิ่มไปกว่านั้นอีก เรื่องที่ทำไปก่อนนี้ต่างหากเป็นการสูญเสีย แต่คราวนี้เป็นโอกาสที่เปิดให้แก่เราว่าทำอย่างไรจะได้อะไรขึ้นมา ทางได้มีหรือเปล่า ก็มีชัดเจน ก็คือชีวิตเรายังมีอยู่ และยังอยู่ได้อีกนาน

ตอนนี้มันมาประกอบประสานและเอื้อต่อกัน ก็คือ ถ้าเราเกิดวางใจถูก จิตใจของเราดี ไม่มัวเศร้าโศก ไม่มัวทุกข์ยากคับแค้น จิตใจที่ดีก็กลับส่งผลย้อนไปให้ชีวิตร่างกายนั้นอยู่ได้นานต่อไป

คนที่เป็นโรคเอดส์พอมีจิตใจดีขึ้น ก็ทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นโดยมีสภาพจิตใจดีขึ้นนี้ ทำให้ร่างกายพลอยดีขึ้นด้วย ระหว่างนี้ก็อยู่อย่างมีความทุกข์น้อยลง และมีความสุขมากขึ้น แค่นี้เป็นเรื่องง่ายๆ แต่มันไม่จบเท่านั้น

เมื่อเป็นโรคเอดส์ นอกจากเราจะตัด หยุด เลิกชีวิตแบบเก่าที่ลุ่มหลงมัวเมาเป็นต้นแล้ว เรายังตัดวงจรทางด้านความวุ่นวายในสังคม ทำให้การยุ่งเกี่ยวกับเพื่อนมนุษย์เป็นต้นอยู่ในวงจำกัดลง ซึ่งบางทีการมีวิถีชีวิตแบบนี้กลับเป็นโอกาสดี

อย่างคนที่ออกแสวงธรรม ปลีกตัววิเวกไปอยู่คนเดียวในป่า ก็เป็นมนุษย์ที่ดีๆ นี่แหละ แล้วเขาก็มีจิตใจปรารถนาสิ่งที่สูงประเสริฐยิ่งขึ้นไป ถึงกับยอมปลีกตัวออกไปอยู่ในที่สงบเงียบ ไปอยู่คนเดียว ไม่ยุ่งเกี่ยวกับใคร บำเพ็ญเพียรทางจิตใจ และแสวงปัญญา

คนเป็นโรคเอดส์ในแง่นี้ ก็เป็นการเข้าถึงภาวะอย่างนี้ ที่เรียกว่า กายวิเวก ชนิดที่มาเองด้วยเหตุการณ์ในชีวิต เมื่อมันมาแล้ว ก็ถือว่าเราจะต้องใช้โอกาสนี้ให้เป็นประโยชน์ คือใช้สภาพชีวิตที่เรียกว่า กายวิเวกนี้ให้เป็นประโยชน์ ทำให้มันกลายเป็นช่วงเวลาของการแสวงหาสิ่งที่ประเสริฐทางจิตใจและทางปัญญา

ถ้าเรารู้จักเอาเวลานี้มาใช้ ก็กลายเป็นว่าเราอาจจะได้บรรลุจุดหมายชั้นสูงของชีวิต ได้เข้าถึงสิ่งประเสริฐ แม้ถ้าจะศึกษาธรรม หรือปฏิบัติธรรม ตอนนี้จะพัฒนาจิตใจ และพัฒนาปัญญา กลับเป็นโอกาสที่ดี เหมือนอย่างบางคนที่เมื่อมาเป็นโรคจึงได้สิ่งประเสริฐของชีวิต

ความจริงมีอยู่ว่า ความสุขพื้นฐานสำคัญอย่างหนึ่งของมนุษย์ คือ การได้สัมผัสกับธรรมชาติ หรืออยู่กับธรรมชาติ ในท่ามกลางสิ่งแวดล้อมที่สดชื่นงดงาม อันเกื้อกูลเป็นคุณต่อชีวิต มนุษย์มีความสุขร่าเริงเบิกบาน เมื่อได้เห็นท้องฟ้าแจ่มใส กายต้องสายลม ได้สูดอากาศที่บริสุทธิ์ มองดูทิวทัศน์ที่งดงาม มีภูเขาหมู่ไม้ใบดกเขียวขจีร่มรื่น ดอกไม้หลากสีสดสวยนานาพันธุ์ ฯลฯ

แต่มนุษย์ยุคปัจจุบัน ได้แปลกแยกจากธรรมชาติไปเสียมาก ห่างเหิน ไม่ได้รู้สึกถึงความสุขกับธรรมชาตินี้

ในเรื่องนี้ ถ้าผู้ป่วยโรคเอดส์หันมานึกถึงชีวิตที่สัมผัสกับธรรมชาติ และคิดจะแสวงหาความสุขในการอยู่กับธรรมชาติ แล้วหากสังคมหรือรัฐเอื้ออำนวย โดยช่วยจัดสรรโอกาสให้ผู้ป่วยโรคเอดส์ได้อยู่ท่ามกลางธรรมชาติแวดล้อมที่รื่นรมย์ ให้เขามีความสุขแบบนี้ได้ ก็จะเป็นการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หรือพลิกปัญหาให้เป็นการพัฒนาไปได้เลยทีเดียว อารยธรรมที่ว่าเสื่อมนั้น ก็จะมีด้านที่เป็นความเจริญงอกงาม หรือกลับเป็นการฟื้นตัวงอกงามของอารยธรรมด้านหนึ่ง

บางทีผู้ป่วยโรคเอดส์จะมองเห็นความหมายของธรรมะ อย่างที่พระอรหันต์ ผู้มีจิตหลุดพ้น หมดกิเลสแล้ว และมีความสุขในการเข้าถึงธรรมชาติ กล่าวคาถาภาษิตไว้ ดังจารึกอยู่ในพระไตรปิฎก ขอยกตัวอย่างมาในที่นี้สักตอนหนึ่ง ดังนี้

เรานั้น มีใจใฝ่แน่วในธรรมอันเป็นประโยชน์แท้ที่มุ่งหมาย โดยลำพังผู้เดียวจักเข้าไปพลันสู่ป่าใหญ่ อันเป็นที่ก่อให้เกิดปีติแก่ท่านผู้บำเพ็ญเพียร เป็นที่อยู่ของหมู่ช้าง อันน่ารื่นรมย์ เราลำพังผู้เดียวจักโสรจสรงกายในซอกเขาอันเยือกเย็น ในป่าอันยะเยือก ที่มีดอกไม้บานสะพรั่ง จักจงกรมให้เป็นที่สำราญใจ

เมื่อลมเย็นพัดมา พากลิ่นดอกไม้หอมฟุ้งไป เราร่าอยู่บนยอดเขา จักทำลายอวิชชา ครานั้น ณ ที่เงื้อมเขา ซึ่งดารดาษไปด้วยดอกโกสุม มีภาคพื้นเยือกเย็นในแดนป่า เราได้รับความสุขจากความเป็นอิสระ จะรื่นรมย์อย่างแน่แท้ อยู่ในถ้ำแห่งขุนเขา เรานั้นมีความดำริหมายเต็มเปี่ยมแล้ว เหมือนดังดวงจันทร์ในวันเพ็ญสม

ขุนเขาสีทะมึนดุจเมฆ งดงาม มีธารน้ำเย็นใสสะอาด ดารดาษไปด้วยลานยืนหญ้า มีสีเหมือนแมลงค่อมทอง ทำใจเราให้รื่นรมย์

ภูเขาสูงตระหง่านเทียมเมฆ เขียวทะมึน มองเห็นเหมือนเป็นปราสาท กัมปนาทด้วยเสียงช้างคำรนร้อง น่ารื่นรมย์ยิ่งนัก ทำใจเราให้ยินดี

ภูเขาชุ่มฉ่ำฝน มีผิวพื้นน่ารื่นรมย์ เป็นที่อาศัยของเหล่าฤาษี เซ็งแซ่ด้วยเสียงนกยูง ย่อมทำใจเราให้รื่นรมย์

ภูเขาไม่พลุกพล่านด้วยผู้คน มีแต่หมู่เนื้อเสพอาศัย ตื่นดกด้วยหมู่นกนานา ทำใจเราให้รื่นรมย์

ภูเขามากด้วยแผ่นศิลาหนาใหญ่ มีน้ำใสสะอาด เกลื่อนกลิ่นด้วยค่างและมฤคชาติ ดารดาษไปด้วยสาหร่าย ทำใจเราให้รื่นรมย์

ธรรมะชนะเอดส์

จะแก้ปัญหา ต้องทำเจาะจงจริงจัง และสร้างความเข้าใจให้ชัดเจน พลิกวิกฤติ ให้เป็นวิวัฒน์พลิกโรค ให้เป็นลาภ

No Comments

Comments are closed.