- – ๑ – ขัดแย้งเป็น ให้ได้เห็นประโยชน์
- ความวิเศษของมนุษย์ อยู่ที่ไม่ต้องเป็นทาสของความขัดแย้ง
- ทำการขัดแย้งให้เกิดผลเป็นประโยชน์
- จะเป็นประชาธิปไตย ต้องพูดกันได้ และต้องใฝ่รู้ความจริง
- ไทยดีด้านวัฒนธรรมเมตตา แต่ด้อยด้านวัฒนธรรมแสวงปัญญา อเมริกันด้อยด้านวัฒนธรรมเมตตา แต่ดีด้านวัฒนธรรมแสวงปัญญา
- ไทยมัวตามฝรั่ง ระวังจะเสียสอง
- – ๒ – จะเอาแค่ประนีประนอมหรือไปให้ถึงความสอดคล้องสามัคคี – ระบบแข่งขันย่อมมาด้วยกันกับความขัดแย้งและการแก้ปัญหาย่อมยุติแค่ประนีประนอม
- ในระบบประนีประนอม จริยธรรมเป็นปฏิบัติการด้วยความฝืนใจ
- จริยธรรมที่แท้ คือ ปฏิบัติการแห่งการพัฒนาความสุข
- ต้องมองระบบพิทักษ์สิทธิของฝรั่งอย่างรู้เท่าทัน
- ถ้าจะรู้จักฝรั่งจริง ต้องมองให้ถึงรากฐานในภูมิหลังของเขา
- ไทยว่า อยู่นี่ดี “ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว” อเมริกันว่า อยู่นี่ไม่ได้ “ต้องไปข้างหน้า บุกฝ่าขยายพรมแดน”
- มีจุดหมายใหญ่ที่ทุกคนได้ร่วมกัน จึงจะข้ามพ้นจุดหมายย่อยของแต่ละฝ่ายที่ขัดกัน
- – ๓ -ปฏิบัติการแก้ปัญหา ในระบบองค์รวม – ปฏิบัติการของมนุษย์จะได้ผลจริง ต้องตั้งอยู่บนฐานของความจริง และเต็มตามระบบของกระบวนการในธรรมชาติ
- แม้แต่นักปลุกระดม ก็ต้องใช้วิธีอริยสัจ รัฐบาลจะพัฒนาประเทศ ก็ไปได้สวยด้วยอริยสัจ
- พวกมนุษย์สมัยใหม่ พอมาเจอเรื่องศาสนา ก็พากันหลบปัญหา ไม่สู้หน้าความจริง
- พวกอารยธรรมที่เจริญมา ฟ้องตัวเองว่า เป็นอารยธรรมที่ก่อ ไม่ใช่แก้ปัญหา
- จริงใจและเปิดใจที่เมตตา แต่ต้องดำเนินการด้วยปัญญา
- ไม่ว่าจะใช้หลักไหนๆ ก็ต้องมองให้เห็นทั้งระบบ
- รู้จักอเมริกาไม่ใช่แค่ใช้แค่มีผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีของเขา แต่ต้องเข้าให้ถึงจิตใจและปัญญาของอเมริกัน
- เวรระงับด้วยการไม่จองเวร นั้นจริงแท้ แต่ต้องศึกษาว่า ทำอย่างไรจึงจะไม่ต้องจองเวร
- คนไทยมีคุณสมบัติพิเศษที่น่าสังเกตน่าศึกษา ในทางของการแก้ปัญหาความขัดแย้งในโลก
คนไทยมีคุณสมบัติพิเศษที่น่าสังเกตน่าศึกษา
ในทางของการแก้ปัญหาความขัดแย้งในโลก
ปัญญาที่ใช้ในการแก้ปัญหา ก็ใช้ตามระบบอริยสัจที่พูดมาแล้ว แต่มีข้อควรย้ำไว้ว่า ปัญญาที่ใช้อย่างสำคัญมาก คือในการเข้าถึงเหตุปัจจัยของปัญหาที่เรียกว่าสมุทัย และจัดการสลายเหตุปัจจัยนั้น
เหตุปัจจัยของปัญหาความขัดแย้งในแต่ละเรื่องแต่ละกรณีอาจจะซับซ้อน เป็นเรื่องปลีกย่อย แต่เมื่อพูดอย่างกว้างๆ ครอบคลุม ก็หนีไม่พ้นตัวการใหญ่ ๓ อย่าง ที่จะต้องรู้ไว้
นี่ก็คือว่า จะแก้เหตุปัจจัยปลีกย่อยจำเพาะข้อไหนเท่าใดก็ตาม จะต้องแก้ให้ถึง ๓ ข้อนี้ด้วย คือ ปมก่อปัญหา ๓ อย่าง ได้แก่
๑. ความใฝ่แสวงหาผลประโยชน์ เห็นแก่การเสพบริโภค บำรุงบำเรอ เรียกว่า ตัณหา
๒. ความทะยานแสวงอำนาจ ต้องการความยิ่งใหญ่ ปรารถนาจะครอบงำผู้อื่น เรียกว่า มานะ
๓. การยึดติดในความเชื่อ ถือมั่นในลัทธินิยมอุดมการณ์ ที่ไม่เปิดกว้างรับฟังใคร และก่อทัศนคติแบบแบ่งแยก เรียกว่า ทิฏฐิ
ความขัดแย้งระหว่างบุคคล ระหว่างกลุ่มชน ตลอดจนสงครามระหว่างประเทศ ระหว่างค่าย ระหว่างเผ่าชน ชาติพันธุ์ ระหว่างศาสนา ที่มีมาตลอดประวัติศาสตร์ มีจุดก่อปมอยู่ที่ ๓ อย่างนี้
ไม่ว่าจะแก้ไขเหตุปัจจัยปลีกย่อยอะไรก็ตาม ต้องคอยมองคอยตรวจสอบและแก้ไขตัวการใหญ่ ๓ อย่างนี้ ไม่ให้เข้ามาครอบงำ
ถ้าไม่มีตัวการใหญ่ ๓ อย่างนี้ การแก้ไขกำจัดเหตุปัจจัยปลีกย่อยอื่นๆ ก็ใช้วิธีการที่พูดมาแล้ว กำจัดปัญหาได้ง่ายขึ้น แต่ถ้าปม ๓ อย่างนี้ยังอยู่ ความขัดแย้งจะยืดเยื้อ ไม่จบได้จริง
ปมก่อปัญหาความขัดแย้งแบ่งแยกอีกระดับหนึ่ง ซึ่งต้องแก้ไขและระวังไม่ให้ครอบงำคน ได้แก่ความใจแคบ หรือความหวงแหนกีดกั้นกัน ที่เรียกว่า มัจฉริยะ ๕ อย่าง คือ
- ความหวงแหนกีดกั้นที่อยู่อาศัย เกี่ยวกับเรื่องประเทศ ท้องถิ่น ดินแดน
- การหวงแหนกีดกั้นพวกเหล่า เกี่ยวกับเรื่องพรรคพวก พงศ์เผ่า เหล่ากอ หรือชาติพันธุ์ เช่น ethnic groups และ religious groups ต่างๆ
- ความหวงแหนกีดกั้นลาภผล เกี่ยวกับเรื่องลาภ ทรัพย์สมบัติ และผลประโยชน์ต่างๆ
- ความหวงแหนกีดกั้นชั้นวรรณะ เกี่ยวกับเรื่องชนชั้น สีผิว ผิวพรรณ จำพวก class, caste ตลอดจน colour
- ความหวงแหนกีดกั้นภูมิธรรมภูมิปัญญา ในเรื่องของวิทยาการ ความรู้ คุณพิเศษ วุฒิ ความดีงาม ความก้าวหน้าทางภูมิธรรม ภูมิปัญญา และความสำเร็จต่างๆ
ต้องใจกว้างยอมรับความจริงว่า ความขัดแย้งต่างๆ จะแก้ไขได้จริง คนต้องสลัดความใจแคบหวงแหนกีดกั้น ๕ อย่างนี้ออกไปให้ได้
ถ้ายังแก้ ๕ อย่างนี้ไม่ได้ ความขัดแย้งในสังคมมนุษย์หรือในโลกมนุษย์ ไม่จบแน่นอน
การแก้ปัญหาขั้นเด็ดขาดได้ผลจริง หรือรับรองผลได้แบบนี้ ต้องถามว่า คนจะสู้ไหม ถ้าไม่เอา ก็ต้องอยู่ในโลกแห่งความขัดแย้งต่อไป ไม่จบ
ขอให้กวาดสายตามองออกไปในโลก จะเห็นว่าปมปัญหาที่ว่ามา ๒ ชุดนี้ ครอบงำสังคมมนุษย์ทั่วไปหมดจริงหรือไม่ และความขัดแย้ง กรณีพิพาท และสงครามที่เกิดที่โน่นที่นี่ มาจากปมเหตุปัจจัยเหล่านี้ทั้งนั้น ใช่หรือไม่
ในเรื่องนี้ น่าจะตั้งเป็นข้อสังเกตไว้ว่า ในเวลาที่ผ่านมา เมื่อเทียบกับประเทศทั่วไปในโลก สังคมไทยนี้มีความสำเร็จมากที่สุด ในการที่ประชาชนทุกหมู่เหล่าอยู่ร่วมกันอย่างประสานกลมกลืน มีความขัดแย้งน้อยที่สุด คนไทยปรับตัวเข้ากับคนอื่นพวกอื่นได้ง่าย อยู่กับใครๆ ได้ดี เผื่อแผ่ ใจกว้าง คงห่างมัจฉริยะ ๕ ไปได้มาก เป็นข้อที่คนไทยมีสิทธิภูมิใจโดยชอบธรรม
แต่ก็จะต้องเข้าใจด้วยว่า ในยุคอดีตนั้น สังคมอยู่ในภาวะที่สามารถตั้งรับคนนอกด้วยเมตตา ก็เพียงพอ
แต่ต่อนี้ไป สถานการณ์ได้เปลี่ยนไปแล้ว คนไทยจะรักษาเอกลักษณ์ที่ดีนี้ไว้ได้ จะต้องก้าวไปสู่ขั้นสามารถจัดสรรสังคมด้วยปัญญา บนฐานแห่งเมตตาไมตรี คือ ต้องพัฒนาปัญญาให้มาก จะอาศัยเมตตาอย่างเดียวไม่พอแล้ว
ดังได้ว่าแล้ว มีเจตนาดีเป็นฐานประกันไว้ แต่ในวิธีการจะปฏิบัติอย่างไรให้ลุถึงจุดหมาย จะต้องทำด้วยปัญญา ว่าด้วยขั้นตอนให้ถึงความพร้อม และการจัดการเหตุปัจจัยที่จะให้ลงตัวด้วยดีอย่างไร เป็นต้น
มิใช่ว่าทำไปๆ กลายเป็นเกิดผลร้ายใหม่ๆ แทรกซ้อนขึ้นมา ทำปัญหาให้ยุ่งยากสับสนยิ่งขึ้น เรื่องอย่างนี้ไม่ง่าย แต่เจตนาตั้งไว้ให้แน่ชัดอย่างที่ว่า
เรื่องสลายความขัดแย้ง ก็ขอให้นำวิถีชีวิต หรือวัฒนธรรมเดิมของสังคมไทยมาศึกษา และใช้เป็นคติด้วย
ถ้าคนไทยหันมาใฝ่รู้ใฝ่คิด และเพียรพยายามสืบสานวัฒนธรรมและสร้างสรรค์สังคมไทยในแง่นี้ นอกจากชีวิตและสังคมจะดีงามเจริญก้าวหน้าแล้ว ปัญหาความขัดแย้งปลีกย่อยลงมา เช่น ระหว่างบุคคล และกลุ่มพวก ก็จะพลอยลดน้อยลงไปด้วย
ก็ขออวยชัยให้พรแก่ทุกท่าน ในโอกาสปีใหม่ ขอให้เพิ่มกำลัง จะได้มีความสามารถที่จะแก้ปัญหาได้ดียิ่งขึ้น และพร้อมใจกันเดินหน้าต่อไป ให้ปีใหม่ ๒๕๔๖ ที่จะมา เป็นเวลาแห่งการเดินหน้า ไม่ใช่ถอย
ปี ๒๕๔๖ ต้องก้าวหน้าไปในการแก้ปัญหา และสร้างสรรค์สิ่งดีงาม
สังคมไทยจะต้องเดินหน้า และไปช่วยโลกด้วย เพราะเวลานี้โลกประสบปัญหามาก ไม่มีใครแก้ได้ ไม่ว่าจะเป็นมหาอำนาจ หรือเป็นประเทศที่พัฒนาขนาดไหน
ประเทศไทย ถ้าเก่งจริง นอกจากต้องสามารถแก้ปัญหาของตัวเองแล้ว จะต้องไปร่วมแก้ปัญหาของโลก หรือนำโลกในการแก้ปัญหาด้วย และเมื่อไรไทยเก่งขนาดนั้น จึงจะน่าอนุโมทนา
ก็ขอจบเพียงเท่านี้
No Comments
Comments are closed.