ต้องมองระบบพิทักษ์สิทธิของฝรั่งอย่างรู้เท่าทัน

หน้าสำหรับพิมพ์

ต้องมองระบบพิทักษ์สิทธิของฝรั่งอย่างรู้เท่าทัน

อีกประการหนึ่งซึ่งก็เป็นเรื่องใหญ่ที่ว่า สังคมไทยเราเป็นสังคมที่หลงเตลิดไปนานแล้ว จนลืม ไม่รู้จักตัวเอง

เริ่มจากไม่รู้ตัวเองก่อน แล้วจึงไม่รู้จักตัวเอง คือ ไม่รู้ว่าตัวเองเป็นอย่างไร มองไม่เห็นพื้นเพภูมิหลังและวัฒนธรรมของตัวว่าเป็นอย่างไร แม้แต่มองพระพุทธศาสนา ก็มองด้วยความไม่เข้าใจ

พร้อมกันนั้นอีกด้านหนึ่งก็ ไม่รู้จักฝรั่งไม่เข้าใจภูมิหลังของตะวันตก

ในการที่จะมาอยู่ร่วมกันให้เกิดความประสานกลมเกลียวนั้น ก็มีหลักสำคัญอย่างหนึ่งว่า จะต้องไม่ใช้วิธีที่เป็นเล่ห์กล

เวลานี้ เมื่อเราไปนิยมตามตะวันตก เราก็ไปเข้าทางของการใช้วิธีแบบเล่ห์กลนี้ ดังจะเห็นว่า แม้แต่วิธีการทางด้านจิตวิทยาของตะวันตก ก็เป็นแบบเล่ห์กลเสียมาก คือกลายเป็นวิธีการที่ทำเพื่อจะให้ได้อะไรสักอย่างหนึ่ง

ดังที่เคยพูดบ่อยๆ เช่น จิตวิทยาตะวันตกสอนให้ยิ้ม แต่ยิ้มเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง ยิ้มแบบตะวันตกก็จึงมักจะเป็นยิ้มล้วงกระเป๋า หรือ “ยิ้มธุรกิจ” คือไม่ได้ยิ้มด้วยเจตนาดีต่อคนอื่น ไม่ได้มีไมตรีจิตมิตรภาพแท้จริง แต่ยิ้มเพื่อให้เขาชอบ แล้วเขาจะได้เข้ามาเป็นลูกค้า เสร็จแล้ว เขาจะได้ซื้อสินค้า เราก็จะได้เงิน แต่ใจจริง ยิ้มหรือเปล่าก็ไม่รู้

ส่วนในจริยธรรมที่แท้ การยิ้มเกิดจากใจมีเมตตา คือยิ้มด้วยใจจริง ยิ้มด้วยปรารถนาดีต่อเขา อยากให้เขามีความสุข ไม่ใช่ยิ้มจะเอา

ความหมายของจิตวิทยาในแบบของตะวันตกนั้น ดูสิ เราเอามาใช้จนกระทั่งพูดขึ้นมาก็ฟ้องตัวเอง เช่น พอพูดว่า คนนี้มีจิตวิทยา ก็หมายความว่า เขาอาจจะไม่ซื่อไม่ตรงแล้ว คือทำโดยเป็นวิธีการหรือเป็นอุบายอะไรสักอย่าง

รวมแล้วก็เป็นเรื่องของแนวคิดที่เน้นผลประโยชน์ของตัวเอง หรือมุ่งความสำเร็จที่เชิดชูคุณค่าเกียรติยศของตน

แนวคิดตะวันตกนั้น เป็นวิธีคิดที่เน้นเรื่องผลประโยชน์ของตัว เพราะฉะนั้น วัฒนธรรมของเขาจึงเป็นระบบแห่งการพิทักษ์ผลประโยชน์ส่วนตัว และพิทักษ์สิทธิ์ของตัว

จะเห็นว่าสังคมตะวันตกเน้นเรื่องสิทธิมาก ซึ่งเราจะต้องรู้เท่าทันภูมิหลังหรือวัฒนธรรมของเขา เพื่อจะได้ระวังไว้ ไม่ให้เรื่องการรักษาสิทธิมนุษยชนอะไรต่ออะไรกลายเป็นไปสุดโต่ง

ที่จริง เรื่อง “สิทธิ” เรื่องการพิทักษ์ผลประโยชน์ส่วนตัวนี้ เป็นของจำเป็น แต่ต้องรู้ด้วยว่า มนุษย์เรานี้มิใช่อยู่แค่ว่าจะรักษาสิทธิ์

มนุษย์เราเป็นสัตว์ประเสริฐ เหนือความเป็นผู้รักษาสิทธิ์และปกป้องตัวเอง ก็คือ มนุษย์สามารถพัฒนาตัวขึ้นไปอีก ให้เป็นผู้ที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ทำให้แก่ผู้อื่นด้วย เมื่อไรพ่อแม่เอาแต่รักษาสิทธิ์กับลูก เมื่อนั้นลูกก็แย่ ลองสิ คุณแม่อยู่กับลูก ถ้าต่างฝ่ายก็ตั้งหน้าพิทักษ์ปกป้องเรียกร้องสิทธิ์ของตัว ครอบครัวก็ยุ่ง แล้วก็แย่แน่ๆ

แต่ความประเสริฐของมนุษย์อยู่ที่ว่า คุณแม่ไม่ได้คำนึงแค่ว่าจะป้องกันพิทักษ์รักษาสิทธิ์ของตัวเอง แต่คุณแม่มองไปที่ว่าอะไรจะทำให้ลูกมีความสุขได้ ก็ทำให้ ก็ทำไปเลย บางทีหรือบ่อยๆ ตัวเองต้องยากลำบาก (ต้องสละสิทธิ์) ก็ยินดีทำเพื่อลูก ใช่หรือเปล่า เพราะอย่างนี้ ลูกจึงมีความสุข และมีความซาบซึ้ง แล้วความมีน้ำใจต่อกันก็เกิดขึ้น

ทีนี้ ถ้าเรามุ่งหน้าไปในระบบพิทักษ์สิทธิ์จนสุดโต่ง ก็จะลำบาก แล้วในที่สุด แม้แต่พ่อแม่กับลูกก็จะต้องมาเข้าสู่ระบบประนีประนอม โดยมีจริยธรรมแห่งความฝืนใจ และความขัดแย้งก็จะเพิ่มขึ้น เพราะฉะนั้น จะต้อง รู้ทันฝรั่ง

เรื่องการพิทักษ์สิทธินี้ ขอสรุปเป็นการตัดตอน โดยอ้างคำที่เคยพูดไว้ในเรื่อง สิทธิมนุษยชน ว่า

ในระดับหนึ่ง เราอาจจะพูดว่า
สังคมอะไรกัน
แม้แต่สิทธิพื้นฐานของคนก็ยังไม่ดูแลรักษา
แสดงว่าเป็นสังคมที่อ่อนด้อยอย่างยิ่ง
ขาดวัฒนธรรม ไม่มีอารยธรรมเสียเลย
แต่ในอีกระดับหนึ่ง
เราน่าจะพูดย้อนเติมให้สมบูรณ์ว่า
สังคมอะไรกันนี่
อยู่กันได้แค่จะคอยพิทักษ์รักษาและเรียกร้องสิทธิเท่านั้นเองหรือ
จะเป็นสังคมที่ดีงามพัฒนาอารยธรรมแท้จริง
ที่มนุษย์อยู่อย่างเกื้อกูลกันไม่ได้หรือ