- – ๑ – ขัดแย้งเป็น ให้ได้เห็นประโยชน์
- ความวิเศษของมนุษย์ อยู่ที่ไม่ต้องเป็นทาสของความขัดแย้ง
- ทำการขัดแย้งให้เกิดผลเป็นประโยชน์
- จะเป็นประชาธิปไตย ต้องพูดกันได้ และต้องใฝ่รู้ความจริง
- ไทยดีด้านวัฒนธรรมเมตตา แต่ด้อยด้านวัฒนธรรมแสวงปัญญา อเมริกันด้อยด้านวัฒนธรรมเมตตา แต่ดีด้านวัฒนธรรมแสวงปัญญา
- ไทยมัวตามฝรั่ง ระวังจะเสียสอง
- – ๒ – จะเอาแค่ประนีประนอมหรือไปให้ถึงความสอดคล้องสามัคคี – ระบบแข่งขันย่อมมาด้วยกันกับความขัดแย้งและการแก้ปัญหาย่อมยุติแค่ประนีประนอม
- ในระบบประนีประนอม จริยธรรมเป็นปฏิบัติการด้วยความฝืนใจ
- จริยธรรมที่แท้ คือ ปฏิบัติการแห่งการพัฒนาความสุข
- ต้องมองระบบพิทักษ์สิทธิของฝรั่งอย่างรู้เท่าทัน
- ถ้าจะรู้จักฝรั่งจริง ต้องมองให้ถึงรากฐานในภูมิหลังของเขา
- ไทยว่า อยู่นี่ดี “ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว” อเมริกันว่า อยู่นี่ไม่ได้ “ต้องไปข้างหน้า บุกฝ่าขยายพรมแดน”
- มีจุดหมายใหญ่ที่ทุกคนได้ร่วมกัน จึงจะข้ามพ้นจุดหมายย่อยของแต่ละฝ่ายที่ขัดกัน
- – ๓ -ปฏิบัติการแก้ปัญหา ในระบบองค์รวม – ปฏิบัติการของมนุษย์จะได้ผลจริง ต้องตั้งอยู่บนฐานของความจริง และเต็มตามระบบของกระบวนการในธรรมชาติ
- แม้แต่นักปลุกระดม ก็ต้องใช้วิธีอริยสัจ รัฐบาลจะพัฒนาประเทศ ก็ไปได้สวยด้วยอริยสัจ
- พวกมนุษย์สมัยใหม่ พอมาเจอเรื่องศาสนา ก็พากันหลบปัญหา ไม่สู้หน้าความจริง
- พวกอารยธรรมที่เจริญมา ฟ้องตัวเองว่า เป็นอารยธรรมที่ก่อ ไม่ใช่แก้ปัญหา
- จริงใจและเปิดใจที่เมตตา แต่ต้องดำเนินการด้วยปัญญา
- ไม่ว่าจะใช้หลักไหนๆ ก็ต้องมองให้เห็นทั้งระบบ
- รู้จักอเมริกาไม่ใช่แค่ใช้แค่มีผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีของเขา แต่ต้องเข้าให้ถึงจิตใจและปัญญาของอเมริกัน
- เวรระงับด้วยการไม่จองเวร นั้นจริงแท้ แต่ต้องศึกษาว่า ทำอย่างไรจึงจะไม่ต้องจองเวร
- คนไทยมีคุณสมบัติพิเศษที่น่าสังเกตน่าศึกษา ในทางของการแก้ปัญหาความขัดแย้งในโลก
แม้แต่นักปลุกระดม ก็ต้องใช้วิธีอริยสัจ
รัฐบาลจะพัฒนาประเทศ ก็ไปได้สวยด้วยอริยสัจ
อริยสัจนี้เป็นหลักใหญ่ นำมาใช้ได้ในทุกเรื่อง แม้แต่ในกรรมวิธีที่เรียกว่าการปลุกระดม ก็ต้องใช้วิธีอริยสัจเหมือนกัน แต่ผู้ใช้จะมีเจตนาดีหรือไม่ดี ก็อีกเรื่องหนึ่ง
นี่ก็คือว่า อริยสัจนี้ พระพุทธเจ้าทรงวางไว้สำหรับใช้
หนึ่ง ในการแก้ปัญหา
สอง ในการสอน และในเชิงการสอนนี่แหละ จะเอาไปใช้ในการชักจูง จนถึงปลุกระดม ก็ได้
พระพุทธเจ้าเวลาสอน ก็ทรงสอนแบบอริยสัจ โดยเริ่มที่ทุกข์ ยกปัญหาขึ้นมาตั้ง แล้วช่วยให้เขาสืบหาสาเหตุ เสร็จแล้วก็กำหนดจุดหมาย แล้วก็วางวิธีปฏิบัติ
ทีนี้ การสอนตามวิธีอริยสัจนี้ ก็สามารถนำมาใช้ในการปลุกระดมให้ได้ผล
จะเห็นว่า การปลุกระดมนั้น ก็ต้องชี้ปัญหาก่อน เช่นไปเที่ยวบอกว่าสังคมไทยเวลานี้เลอะเทอะเลวร้ายอย่างโน้นอย่างนี้ คนเอารัดเอาเปรียบกัน ยากจนแร้นแค้น พรรณนาให้มันน่าเกลียดน่าชังที่สุด ใครทำได้เก่ง ก็ยิ่งได้ผล นี่คือพรรณนาทุกข์
พอคนเห็นทุกข์น่าเกลียดน่าชังน่ากลัวนักหนาเต็มที่แล้ว ก็ถึงข้อ ๒ ชี้เหตุว่า เจ้าหมอนั่น นายคนนั้นทีเดียวเป็นตัวการ ที่มันยุ่งทั้งหมด มันร้ายอย่างนี้ ก็เพราะเจ้าตัวนี่ หรือพวกนี้เป็นต้นเหตุ ตอนนี้คนก็เพ่งก็จ้องว่า จะต้องจัดการกำจัดนายนั่นพวกนี้ให้หมด
พอคนเขม้นมองอย่างนี้แล้ว ก็บอกเป้าหมายที่หวังว่า ถ้าหากเรากำจัดเจ้าตัวการนั้น ก็จะแก้ปัญหาได้ แล้วเราก็จะมีสังคมที่สดใส มีความสุขสมบูรณ์อย่างนั้นอย่างนี้
อย่างสมัยที่เขาปลุกระดมเมื่อ ๓๐ ปีก่อน เขาใช้คำว่า “ท้องฟ้าสีทองผ่องอำไพ” นั่นก็คือขั้นที่ ๓ นิโรธ ตั้งจุดหมาย
ทีนี้จุดหมายยิ่งน่าไปเท่าไร คนก็จะยิ่งเร่งเร้าและฮึกเหิมมีกำลังใจ ตอนปลุกนิโรธจึงต้องพูดให้เห็นภาพว่า จุดหมายนี้มันดีอย่างนั้นๆ สังคมในอุดมคติแสนจะดีเหลือเกิน คนก็อยากไปกันใหญ่
พอได้ที่ ตอนนี้ใจขึ้นหมดแล้ว มันมองมุ่งเขม้นไปยังจุดที่จะจัดการหมดแล้ว ก็ถึงขั้นที่ ๔ คือ มรรค ก็วางวิธีปฏิบัติเลย ว่าจะต้องจัดการอย่างนั้นๆ ตอนนี้ไปได้เลย ไม่ว่ายากแค่ไหน ก็เอาทั้งนั้น
นี่คือ วิธีอริยสัจ ซึ่งใช้ได้หมด แม้แต่ในการปลุกระดม
รัฐบาลก็เหมือนกัน ถ้าเก่ง ก็ต้องเอาวิธีอริยสัจมาใช้รวมใจประชาชน ให้มาช่วยกันแก้ปัญหาและสร้างสรรค์ประเทศชาติ เช่น ให้ประชาชนตื่นตัวตระหนักรู้ว่าเวลานี้ปัญหาของประเทศชาติที่สำคัญคืออะไร แต่ต้องทำด้วยใจสุจริต ไม่ใช่คิดแกล้งใคร
ชี้ปัญหาให้ชัด แล้วก็เจาะลงไปให้ถึงตัวสาเหตุและประดาปัจจัย แล้วตั้งจุดหมายให้ร่วมเห็นและร่วมใจกันว่าจุดหมายนั้นดีน่าไป จนเกิดเป็นความหวังร่วมกัน แล้วก็บอกวิธีปฏิบัติที่ชัด
ถึงตอนนี้จะยากเท่าไร ก็สู้ทั้งนั้น คนเรานี้ ถ้าเห็นว่าจุดหมายดีจริง และเห็นความหวังชัด เขาก็เอา เขาก็สู้
เหมือนกับพระพุทธเจ้าทรงสอนอริยสัจ ก็ต้องให้ผู้ฟังชัดก่อน พอเขาชัดว่า ถ้าแก้ไขเรื่องนั้นสำเร็จจะดีอย่างไรแล้ว ยากเท่าไรก็สู้
เขาเห็นเรื่องต้องทำมากมาย แต่ถ้าไปบอกวิธีปฏิบัติก่อน จุกจิก มันยาก เขาก็ถอยตังแต่ต้น
ฉะนั้น ท่านจึงไม่ให้สอนแบบที่ว่า อยู่ๆ ก็ไปบอกวิธีการเลย คือบอกสิ่งที่เขาจะต้องทำ ซึ่งจะต้องเจอความยาก จะต้องเหนื่อย แล้วใครเขาจะฟังล่ะ ถึงจะฟัง แต่เดี๋ยวเดียวก็ถอยแล้ว
ต้องเห็น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มากันชัดปั๊บ คราวนี้ก็เท่าไรเท่ากัน เพราะฉะนั้น พระพุทธเจ้าจึงทรงวางวิธีนี้ไว้ ให้ใช้ได้ทั้งในการแก้ปัญหา ทั้งเป็นวิธีสอน
เป็นอันว่า วิธีอริยสัจ ใช้ในงานหลัก ๒ อย่าง คือ
- ในกระบวนการแก้ปัญหา
- ในการสอน การแนะนำชักจูง
No Comments
Comments are closed.