จริยธรรมสำหรับคนรุ่นใหม่ ขออำนวยพร ท่านประธานในที่ประชุม ท่านอาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิและท่านผู้ใฝ่ธรรมทุกท่าน วันนี้ นับว่าเป็นศุภวรดิถี คือ วันดี วันงามของชาวคณะครุศาสตร์ แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ได้…
เมื่อจะพูดกันถึงจริยธรรมใหม่ ไม่ว่าเราจะเลือกหรือจะกำหนดวางก็ตาม ถ้าจะทำให้ดี เราก็ต้องรู้ว่าที่เป็นมาและที่เป็นอยู่นั้นเป็นอย่างไร เราควรก้าวไปสู่สภาพใดและมีทางเป็นไปได้หรือไม่ ที่ว่ามีทางเป็นไปได้หร…
ต่อไปนี้ อาตมภาพจะขอตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับ หัวข้อจริยธรรม สักสองเรื่องที่ถือว่ามีความสำคัญมาก และในปัจจุบันก็มีความเคลื่อนคลาด ซึ่งมองเห็นว่าจำเป็นจะต้องทำให้ชัดเจนขึ้นมา ถ้าหากว่าเราต้องการจริยธรรมที…
ทีนี้ ขอพูดเรื่องมานะก่อน ทำไมมานะที่แปลว่าความถือตัว ความอยากเด่นอยากยิ่งใหญ่ จึงได้กลายมาเป็นศัพท์ที่มีความหมายว่าเพียรพยายาม ข้อสันนิษฐานอันหนึ่งก็คือว่า คนไทยเราได้เคยใช้มานะนี้เป็นแรงกระตุ้นหรือเ…
หันกลับมาข้อที่สอง เรื่องความอยาก ทำไมเราจึงมีท่าทีต่อความอยากในหมู่ผู้ปฏิบัติธรรม ที่จะพยายามเป็นผู้ไม่อยากได้อยากดี ไม่เอาอะไร ไม่มีความอยาก นี่ก็เกิดจากความเลือนลาง เคลื่อนคลาดในความเข้าใจธรรมะ คือ…
พอพูดถึงตัณหากับมานะ ก็เข้าสู่หลักธรรมที่สำคัญอีกชุดหนึ่ง ตัณหากับมานะเป็นกิเลสตัวใหญ่ในชุด ๓ ที่ท่านกล่าวถึงบ่อยๆ แต่เรามักมองข้ามไป ชุดนี้มีตัณหา มานะ และทิฐิ คนเราโดยมากรู้จักแต่ชุดโลภะ โทสะ โมหะ ท…
เมื่อพูดถึงกิเลสชุดนี้แล้ว พิจารณากันดูว่า ถ้าเราไม่เห็นด้วยหรือเห็นว่ามันมีข้อเสีย ในการที่จะใช้กิเลสเป็นเครื่องเร้าในการสร้างสรรค์ความเจริญ แล้วเราจะเอาอะไรมาแทน ขั้นที่ ๑ ก็คือ ถ้าเรายังไม่เอาตัวกุ…
เท่าที่อาตมภาพได้กล่าวมาทั้งหมดนี้ คิดว่าอยากจะสรุปเข้าสู่หลักการที่สำคัญๆ บางอย่าง กล่าวคือ ธรรมะที่อาตมภาพนำมาใช้เป็นพื้นฐานในการพูดเรื่องที่ผ่านมาทั้งหมด เช่น เรื่องตัณหา มานะ เป็นต้นนั้น ก็มีเป็นห…
ต่อไปเป็นข้อที่ ๔ คือ จริยธรรมที่พึงระวัง ได้แก่จริยธรรมที่เอียงสุดไปด้านเดียว เป็นธรรมชาติของคนอย่างหนึ่งที่จะเอียงสุด สมัยหนึ่งเอียงสุดไปด้านวัตถุ อีกสมัยหนึ่งเอียงสุดไปทางจิต อย่างนี้เป็นต้น เป็นมา…
ต่อไปก็คือคุณธรรมที่แฝงอยู่ในนิสัยนักศึกษาหรือนิสัยพัฒนาตน ในนิสัยพัฒนาตนนั้น คุณธรรมตัวสำคัญก็คือปัญญา ดังได้กล่าวแล้วว่า คนที่มีนิสัยนักศึกษามุ่งพัฒนาตนนั้น เมื่อมีประสบการณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง เขาก็ม…