ถ้าไม่รีบแก้ไข สถาบันการศึกษา จะขัดขวางการพัฒนาประชาธิปไตย

หน้าสำหรับพิมพ์

ถ้าไม่รีบแก้ไข สถาบันการศึกษา จะขัดขวางการพัฒนาประชาธิปไตย

ตอนนี้จะต้องมาพูดกันให้ชัดถึงความรักสถาบันที่ถูกต้อง เช่นว่า ชื่อเสียงที่ดีของสถาบันคือชื่อเสียงอย่างไร คุณต้องการรักษาเกียรติภูมิชื่อเสียงของสถาบัน เมื่อยกพวกตีกันอย่างนี้ มันได้ชื่อเสียงหรือชื่อเสีย ก็ต้องมาถกกันให้ชัด อาจจะให้นักศึกษามาถกด้วย ให้เขามีโอกาสมาพูดกัน

แต่ทีนี้ในบางสถาบันมีปัญหาอีกอย่างหนึ่งคือการครอบงำ เช่น รุ่นพี่ครอบงำ บังคับรุ่นน้อง กลายเป็นว่า ในสังคมประชาธิปไตย มันไม่ได้มีประชาธิปไตยจริง มันใช้อำนาจครอบงำกัน แล้วอย่างนี้จะไปพูดอะไรกันได้ ถ้าอย่างนี้ครูก็ต้องเก่งจริงสิ ครูต้องเป็นที่เคารพและมีความสามารถพอที่จะพูดให้นักศึกษาเชื่อถือ ฉะนั้นการพัฒนาครูจึงขาดไม่ได้ ครูต้องมีคุณภาพจริง ต้องเก่ง สร้างศรัทธาได้ เด็กเคารพยำเกรง เชื่อถือ ถ้าอย่างนี้มันไม่หลุดหรอก

ในที่สุดปัญหาก็ไปอยู่ที่บทบาทของครู เพราะว่าในหมู่นักศึกษาเองก็เอาไม่ไหว รุ่นพี่ก็มีแต่จูงรุ่นน้องไปในทางที่ไม่ดี ก็ต้องมีครูนี่แหละเป็นหลัก ถ้าครูไม่เป็นที่เชื่อถืออีก ก็จบ

พระนวกะ: ส่วนใหญ่นักศึกษาจะมองครูที่พยายามลงมาคลุกคลีกับนักศึกษา ถ้ามาทานเหล้าด้วย ก็จะไปเชื่อครูหรือเชื่ออาจารย์แบบนั้น

พระธรรมปิฎก: เชื่ออย่างนั้น เป็นเชื่อที่ใช้ไม่ได้ มันไม่ได้เชื่ออย่างเคารพ

พระนวกะ: มีปัญหาที่ว่า อาจารย์คนไหนสอนอาวุธให้เด็ก… (หมายถึงนักศึกษาพกเอง) นักศึกษากลับเชื่อ แต่อาจารย์ที่แนะนำว่าอย่างนั้นเป็นเรื่องดี อย่างนี้เป็นเรื่องไม่ดี นักศึกษากลับต่อต้าน ไม่สนใจคำพูด

พระธรรมปิฎก: เราต้องยอมรับว่า เราพัฒนาครูไม่พอ ความสามารถของครูในการที่จะสร้างความเชื่อถือ โดยหลักการ โดยความเคารพในทางความดีนี้ เรายังมีไม่พอ เรายังไม่สามารถพัฒนาครูถึงขั้นนี้ ครูที่จะเป็นที่เคารพจริงต้องให้เขาเคารพในคุณความดี จึงจะมั่นใจได้ว่า พูดแล้วเขาจะยอมฟัง ไม่ใช่เชื่อแบบที่ว่าตามใจเขา หรือเชื่อแบบที่ว่าเป็นพวกกินเหล้าด้วยกัน ถ้าเชื่ออย่างนั้นมันก็ไม่ไหว

ลองนึกถึงชนบทสมัยก่อน เช่น หลวงพ่อที่วัด ท่านเป็นอุปัชฌาย์ของพระหลายรุ่นในหมู่บ้าน ตั้งแต่รุ่นพ่อ รุ่นลูกมาเรื่อยจนถึงรุ่นหลาน ท่านประพฤติตัวอยู่ในหลัก ชาวบ้านจึงเคารพยำเกรง ความเคารพพระนั้นขึ้นอยู่กับคุณธรรม อยู่ที่การรักษาคุณความดี เวลาท่านพูดอะไรคนจะเชื่อฟังหมด ฉะนั้นเวลาเกิดเหตุร้ายขึ้น เช่น ชาวบ้านทะเลาะกัน หรือมีงานวัดคนจะต่อยจะตีกัน พอหลวงพ่อมา ทุกคนหยุดหมดเลย หลวงพ่อจะด่าอย่างไรก็ได้ เชื่อฟังหมด ไม่ต้องมีอาวุธ สังคมต้องมีอันนี้อยู่ แต่เดี๋ยวนี้สิ่งเหล่านี้กำลังหมดไป ทีนี้ถ้าสังคมขาดอันนี้ไป มันก็ไม่มีหลัก ไม่มีเครื่องเหนี่ยวรั้ง

รวมแล้วก็คือ สังคมเวลานี้ กำลังสูญเสียสิ่งที่จะเป็นหลักหรือเป็นเครื่องเหนี่ยวรั้งทางสังคม สถาบันอะไรต่างๆ ก็กำลังจะซวนเซกันไปหมดแล้ว จุดนี้เราพลาดมาก เป็นความผิดพลาดขั้นพื้นฐาน และเป็นเรื่องของการศึกษา

ขณะนี้ ดูเหมือนว่าความมีจิตสำนึกต่อส่วนรวมได้หายไปแทบหมดแล้ว และเรื่องนี้ไม่ใช่เป็นเฉพาะเด็ก แต่มันหนักที่ผู้ใหญ่ด้วย ผู้ใหญ่ของเราก็ไม่ค่อยมีจิตสำนึกต่อส่วนรวม การเห็นแก่ผลประโยชน์ของส่วนรวมไม่ค่อยมี มองกันแค่ผลประโยชน์ของตัวเองและพรรคพวก แล้วก็มองอะไรแคบๆ แค่รูปแบบ