มององค์รวมต้องเห็นองค์ร่วมทั้งหมด มององค์ร่วมก็ต้องโยงให้เห็นองค์รวม พุทธศาสนามองสิ่งทั้งหลายแบบนี้ คือแยกแล้วโยง หรือแยกเพื่อดูความสัมพันธ์ ไม่ใช่แยกเพื่อศึกษาแต่ละเรื่องให้ชัดเจนเท่านั้น อันนี้ก็เป็…
มัวแกว่งข้ามไปข้างโน้นข้างนี้ ไม่ถึงทางสายกลางสักที เราต้องระวัง แนวคิดฝรั่งนี้มีข้อสังเกตว่ามักไปสุดโต่ง พอไปทางนี้สุดแล้วก็ตีกลับไปตรงข้ามทางโน้น เหมือนอย่าง child-centered กับ teacher-centered คือไ…
พัฒนาแบบองค์รวม ๔ ด้าน สองสาย คล้ายว่ามาบรรจบกัน เราต้องมีความเข้าใจพื้นฐานก่อน ไม่อย่างนั้นการมองรายละเอียดก็พลาดได้ คือต้องดูว่าเรามองโลก มองชีวิตอย่างไร ความคิดองค์รวมเป็นอย่างไร ตกลงว่า ชีวิตของเร…
องค์รวมที่แท้ ต้องเป็นระบบสัมพันธ์ที่องค์ร่วมเป็นปัจจัยแก่กัน ทำไมจึงแยกสิกขาเป็น ๓ (ไตรสิกขา) แต่แยกภาวนา เป็น ๔ ในขณะที่ของฝรั่งมีชุด ๔ อย่างเดียว ตอบว่าเพราะฝรั่งแยกโดยมีแนวคิดแบบแยกส่วน แต่ของเราม…
– ๓ – การศึกษา พัฒนาชีวิตที่ดำเนินไปทั้งระบบ เมื่อกระบวนการของชีวิตเริ่มต้น คนก็ก้าวสู่กระบวนการของการศึกษา เมื่อรู้ธรรมชาติของชีวิตอย่างที่กล่าวแล้ว เราก็ได้หลักในการให้การศึกษาเด็ก ซึ่งเ…
จะก้าวสู่การศึกษา ก็ต้องรู้จักใช้เครื่องมือที่ติดตัวมา พอเด็กเกิดมากระบวนการชีวิตก็เริ่ม แต่เด็กมีอวิชชา คือ ไม่มีความรู้ ก็อัดอั้นติดตันอยู่ ชีวิตจะดำเนินไปได้ต้องอาศัยกระบวนการเรียนรู้ หมายความว่าตอ…
พอเริ่มใช้อินทรีย์เพื่อเรียนรู้ คนก็ก้าวขึ้นสู่การศึกษา ชีวิตเราจะดีงาม จะอยู่แค่รู้สึกไม่ได้ ต้องก้าวต่อไป ต้องใช้อินทรีย์เพื่อการรู้ ถ้าเราไม่ติดแค่ความรู้สึก และเราไม่ไหลไปตามอิทธิพลของมัน สู่การปร…
การศึกษา คือการพัฒนาความสุข เมื่อการศึกษาที่แท้มา ก็ต้องมีสุขไปด้วย การศึกษาที่ถูกต้องจะพัฒนาความสุข ความสุขนั้นเกิดจากการได้สนองความต้องการ และดังนั้นจึงเปลี่ยนไปตามความต้องการ ความจริงข้อนี้เป็นจุดท…
เริ่มมีชีวิต ก็เริ่มศึกษา การศึกษาจึงต้องเริ่มที่บ้านเป็นธรรมดา การศึกษาเริ่มต้นที่บ้าน ถ้าพ่อแม่ไม่ได้ฝึกลูกแบบที่ว่าข้างต้น เด็กจะหาแต่สิ่งที่ชอบใจ แสวงสุขเวทนา มีชีวิตอยู่กับด้านความรู้สึก การศึกษา…
ทำกิจกรรมทุกอย่างให้เป็นการศึกษา และพัฒนาการศึกษาในทุกกิจกรรม เวลาเด็กจะทำอะไรสักอย่าง พ่อแม่อาจจะหัดให้คิด หรือในโรงเรียนก็เช่นกัน เวลาจะทำกิจกรรมอะไรสักอย่าง ครูหรือหัวหน้าอาจจะบอกว่า เอ้า! เราเตรีย…