พัฒนาแบบองค์รวม ๔ ด้าน สองสาย คล้ายว่ามาบรรจบกัน

หน้าสำหรับพิมพ์

พัฒนาแบบองค์รวม ๔ ด้าน สองสาย คล้ายว่ามาบรรจบกัน

เราต้องมีความเข้าใจพื้นฐานก่อน ไม่อย่างนั้นการมองรายละเอียดก็พลาดได้ คือต้องดูว่าเรามองโลก มองชีวิตอย่างไร ความคิดองค์รวมเป็นอย่างไร

ตกลงว่า ชีวิตของเราเองเป็นองค์รวมอยู่ในตัว และการทำงานของชีวิตคือการดำเนินชีวิต ก็เป็นองค์รวม ซึ่งเป็นระบบที่ฝรั่งแยกเป็น ๔ อย่าง

ของเราก็มีการแยกเป็น ๔ โดยขยายออกไปจากสิกขา ๓ คือ ศีล สมาธิ ปัญญา

ศีล คือ เรื่องของการฝึกศึกษาด้านความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางวัตถุ และทางสังคม บางครั้งท่านแยกย่อยไปอีก คือ การพัฒนาความสัมพันธ์กับวัตถุ เรียกว่า “กายภาวนา” และการพัฒนาความสัมพันธ์กับเพื่อนมนุษย์ เรียกว่า “สีลภาวนา”

“ภาวนา” แปลว่า การพัฒนา หมายถึงการพัฒนามนุษย์ ส่วนคำว่า “พัฒนา” หรือ วัฒนา ในภาษาบาลีใช้เป็นศัพท์ชาวบ้าน หมายถึง เพิ่มพูนขึ้น ขยายตัวขึ้น เช่น ร่างกายใหญ่โตขึ้น กองขยะใหญ่ขึ้น เป็นศัพท์ธรรมดา แต่เราเอามาใช้เป็น technical term

ที่จริง ถ้าใช้เป็น technical term ต้องใช้ภาวนา

ภาวนา คือ การพัฒนามนุษย์นั้น เมื่อแยกข้อศีลในสิกขา ๓ ออก เป็นกายภาวนา กับศีลภาวนาแล้ว ก็กลายเป็นภาวนา ๔ คือ

๑. การพัฒนาด้านความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางวัตถุ เรียกว่า “กายภาวนา” ซึ่งแปลเป็นภาษาอังกฤษว่าphysical development เหมือนของฝรั่ง แต่ความหมายไม่เหมือนกัน

ในภาษาอังกฤษ เขาหมายถึงการพัฒนาร่างกายให้แข็งแรงเจริญเติบโตมีสุขภาพดี แต่ในภาษาพระหมายถึงการพัฒนาความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางด้านกายภาพ เช่น กินอาหาร ใช้เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม เทคโนโลยี ฟังวิทยุ ดูทีวี ฯลฯ อย่างไร จึงจะถูกต้อง

การสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางวัตถุ เครื่องใช้ไม้สอย อาหารการกิน สิ่งบริโภค สิ่งที่พบเห็นได้ยินได้ฟัง คือประสบการณ์ต่างๆ ให้เกิดผลดี ทั้งหมดนี้เรียกว่า กายภาวนา

๒. การพัฒนาความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางสังคมกับเพื่อนมนุษย์ การอยู่ร่วมตั้งแต่ในครอบครัว เป็นต้นไป ให้เป็นความสัมพันธ์ที่ดี ช่วยเหลือเกื้อกูล ไม่เบียดเบียน เรียกว่า ศีลภาวนา ตรงกับ social development

๓. การพัฒนาด้านจิตใจ เช่น เรื่องของคุณธรรม ความดี เรื่องของสมรรถภาพจิตใจ ความเข้มแข็ง หมั่นเพียร อดทน ความมีสติ สมาธิ ฯลฯ และด้านความสุข ความสดชื่น เบิกบาน ทุกอย่างที่อยู่ในจิตใจ กว้างกว่าคำว่า emotion คือคลุม emotion ด้วย เรียกว่า จิตภาวนา

๔. การพัฒนาด้านความรู้ ความเข้าใจ ซึ่งความหมายเกยๆ กันกับของฝรั่ง แต่ไม่ตรงกันทีเดียว เพราะฝรั่งเน้นด้านการคิดเหตุผล ที่เขาเรียกว่า mental development ก็คือ intellectual development แต่ของเราเน้นการรู้ตรงตามเป็นจริง หรือรู้ตามที่มันเป็น เรียกว่า ปัญญาภาวนา