Emotional Intelligence และ EQ

หน้าสำหรับพิมพ์

Emotional Intelligence และ EQ

เวลานี้ คนไทยกำลังตื่นไปด้วยกับเรื่อง EQ ซึ่งก็คือว่าตามฝรั่ง ที่พาคนทั่วโลกติดอยู่กับ IQ มาหลายทศวรรษ มองลึกลงไปก็คือความก้าวหน้าของความคิดแบบแยกส่วน

แต่ก่อนโน้น ฝรั่งอยู่กับ moral หรือ ethic ของศาสนา ต่อมาวิทยาศาสตร์เจริญ ศาสนาเสื่อมอิทธิพล คนก็หันมาเน้นเรื่องปัญญาในด้านความคิดเหตุผล จึงมาชื่นชมกับ intelligence ซึ่งเป็นคุณสมบัติสำคัญในการสร้างความก้าวหน้าและความสำเร็จของยุคสมัยนั้น

แต่เวลานี้ คนชักจะผิดหวังหรือชักจะเบื่อหรือล้ากับการหาความสำเร็จในการทำงานหนัก เปลี่ยนมาเน้นเรื่องความสุขและความสำเร็จเชิงสังคมและธุรกิจ ก็ก้าวมาเห็นความสำคัญของสภาพจิตหรืออารมณ์ คือ emotion

มองในแง่ดี การก้าวหน้าของความคิดแบบแยกส่วนนั้น ก็ทำให้ใกล้เข้ามาสู่ระบบความสัมพันธ์แบบองค์รวม แม้จะโดยไม่รู้ตัว ดังจะเห็นว่า ในความคิดเรื่อง EQ นั้น ไม่ใช่พูดเฉพาะเรื่อง emotion อย่างเดียว แต่พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ หรือ emotion นั้นกับเชาวน์ปัญญา และพฤติกรรมทางสังคมไปด้วย ซึ่งก็คือเฉียดระบบศีล-สมาธิ-ปัญญา เข้ามา

ตอนนี้เราก็เพียงระวังว่าอย่าติดอยู่กับคำศัพท์ว่า emotion เดี๋ยวจะแยกส่วนติดอยู่แง่เดียวอีก จะใช้ศัพท์อย่างไรก็ให้เข้าใจตระหนักถึงระบบความสัมพันธ์แบบองค์รวมของพฤติกรรม-จิตใจ-ปัญญา ไว้ตลอดเวลา ถ้าสามารถหาถ้อยคำที่แสดงความสัมพันธ์ทั้งระบบนี้มาใช้แทน EQ ของฝรั่งได้ก็ยิ่งดี (เดิมเรามีคำที่พอหาได้ เช่น ภาวิต-, วินิต-, ทันตภูมิ แต่สื่อกับคนยุคนี้ยากหน่อย)

เคยมีท่านที่มาปรึกษาหารือคำไทยสำหรับ emotional intelligence ก็ได้คิดไว้สำหรับเลือกหลายคำ เช่น ปรีชาเชิงอารมณ์ เจตวิทัตต์ เจตโกศล ฯลฯ ส่วนคำว่า EQ ก็คงใช้แบบเทียบเคียงกับ IQ ถึงจะบัญญัติคำอะไรขึ้นมา คนก็คงนิยมเรียกทับศัพท์ว่า อีคิว อยู่นั่นเอง

เรื่องนี้ ขอจบไว้พอเป็นข้อพิจารณากันเท่านี้ก่อน