เมื่อเด็กศึกษา ดูการพัฒนาได้ทุกด้าน รวมทั้งอารมณ์

หน้าสำหรับพิมพ์

เมื่อเด็กศึกษา ดูการพัฒนาได้ทุกด้าน รวมทั้งอารมณ์

ถาม: ท่านกรุณาบอกว่าเมื่อกระบวนการเรียนรู้ในสังคมเป็นอย่างนี้ สังคมจะเป็นอย่างไร ท่านบอกว่าถ้าอยากจะวัด ควรจะดูที่ภาวนา

ตอบ: ดูที่ภาวนา ๔ เพราะมันแยกให้เห็นชัด

ถาม: แต่ในเด็กเล็กแต่ละวัยเราจะมองเขาในเรื่องเหล่านี้อย่างไรว่า ครอบครัวได้ก่อรูปจริยะของเขาที่เหมาะสมแล้วหรือยัง เราจะเติมในส่วนที่ขาดอย่างไร หรือจะช่วยให้เขาไปถึงจุดนั้นได้อย่างไร

ตอบ: ก็ดูทั้งหมด ดูในการสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมทางวัตถุ เช่น การดู การฟัง ตั้งแต่ดูทีวี การกินอยู่บริโภค การใช้สอยสิ่งต่างๆ ดูได้หมด ถ้าดูด้านจิตใจ เรื่องสภาพจิต/อารมณ์/ความรู้สึกต่อสิ่งแวดล้อม ตอนนี้เด็กไม่ได้ดิ้นรนหาเลี้ยงชีพเอง อยู่ที่พ่อแม่ให้ ก็ดูว่าแกจะมีความรู้สึกต่อสิ่งนั้นอย่างไร

ตอนนี้ถึงจะยังให้ความรู้ไม่ค่อยได้ ก็เน้นที่ด้านอารมณ์ของแก ทางพระจึงให้คุณธรรมพ่อแม่มา ๔ เริ่มด้วย เมตตา-รัก พ่อแม่จะต้องมี positive emotions เริ่มด้วยความรักเป็นข้อต้นเลย พ่อแม่จะต้องมีเมตตาคือ ความรัก และเอาความรักของตนไปกระตุ้นความรู้สึกที่ดี ให้เด็กมีการตอบสนองในทางที่อบอุ่นและมีไมตรี

ถ้าพ่อแม่แสดงความรักถูกต้อง เด็กก็จะมีความรักตอบแทน พร้อมด้วยความรู้สึกอ่อนโยน คือ เมตตานั้นจะมากับความอบอุ่นและไมตรี ความสดชื่น ความสุข ความอ่อนโยน นุ่มนวล ไม่กระด้าง ไม่แห้งแล้ง พ่อแม่ก็ดูว่าเด็กมีการตอบสนองทางอารมณ์อย่างไร คือพ่อแม่จะต้องนำ โดยมีเมตตา กรุณา เมื่ออารมณ์ดีไป อารมณ์ดีก็มา

คำว่า “อารมณ์” นี้ ถ้าว่าตามภาษาพระควรใช้ว่า “สภาพจิต” หรือ “ภาวะจิต” มากกว่า เราก็ดูสภาพจิตของเด็กว่า มีความสุขไหม สดชื่น เบิกบาน ผ่องใส ร่าเริงไหม มีความรู้สึกต่อผู้คนและสิ่งทั้งหลายอย่างไร มีความรู้สึกในเชิงทำลายหรือมีความรู้สึกในทางที่เป็นมิตร จุดเริ่มนี้สำคัญ คือความรู้สึกต่อเพื่อนมนุษย์และสิ่งทั้งหลาย ที่จะเป็นความรู้สึกเชิงลบหรือเชิงบวก