- คำนำ
- ปรับท่าทีและทำความเข้าใจกันก่อน
- วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ความสดใสที่แฝงความสับสน
- เมื่อวิทยาศาสตร์แปลกหน้ากับธรรมชาติ
- วิทยาศาสตร์กับเทคโนโลยี เพื่อนเก่าที่จะต้องเข้าใจกันให้ดี
- ก้าวถึงสุดแดน แต่ก็รู้ไม่จบ
- คุณค่าและความคิดที่ผลักดัน เบื้องหลังกำเนิดและพัฒนาการของวิทยาศาสตร์
- เบื้องหลังความเจริญ คือเบื้องหลังความติดตัน
- ศาสนากับวิทยาศาสตร์ เริ่มร่วมแล้วร้างเริด
- ศาสนากับวิทยาศาสตร์ ความแตกต่างที่ไม่ห่างจากความแม้นเหมือน
- ความสดใสที่ไม่พ้นความสับสน
- วิทยาศาสตร์เดียว ศาสนาเดียวหรือศาสนากับวิทยาศาสตร์ที่เป็นหนึ่งเดียว
- เมื่อความมั่นใจในวิทยาศาสตร์สั่นคลอน แม้แต่ศาสนาแห่งการอ้อนวอนก็เฟื่องฟูได้
- มนุษย์จะประสบคุณค่าสูงสุดได้ ต้องให้วิทยาศาสตร์กับศาสนาบรรลุจุดบรรจบ
- วิทยาศาสตร์กับพุทธศาสนา จุดแยกหรือจุดบรรจบ
- ศาสนาแห่งธรรมชาติ และการรู้ธรรมชาติด้วยปัญญา
- ศาสนาแห่งการเพียรแก้ปัญหา ด้วยการพัฒนาปัญญาของมนุษย์
- แยกแล้วทิ้ง กับแยกไปเอาความจริง
- พุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์ ความต่างในความเหมือน
- ศรัทธา: จุดร่วมที่แตกต่าง ระหว่างพุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์
- ศรัทธาที่ครบชุด ต้องทั้งมนุษย์ ธรรมชาติ และสังคม
- ทำท่าจะเหมือน แต่ก็ไม่เหมือน
- แดนแห่งความรู้: ขอบเขตและเป้าหมายที่ไม่เหมือนกัน
- วิธีเข้าถึงความรู้: แนวทางที่ตรงกัน แต่เน้นต่างกัน
- วิธีเข้าถึงความจริง: จุดเน้นและการใช้ต่าง ที่ทำให้ห่างไกลกัน
- สุดแดนวิทย์ เข้ามาจ่อแดนจิต
- โลกวัตถุ: แดนตัวเองที่วิทยาศาสตร์ยังไปไม่จบ
- จริยธรรม: ด่านหน้าที่รอประลองของแดนนามธรรมแห่งจิต
- วิทยาศาสตร์: ต้นวงจรที่เฉออกไปจากมนุษย์
- ศาสนาที่แท้เป็นฐานกำเนิดของวิทยาศาสตร์
- สู่การยอมรับคุณค่าและประสบการณ์ทางอินทรีย์ที่ ๖
- ข้อเสนอเบ็ดเตล็ด เพื่อการพัฒนาวิทยาศาสตร์
- การยอมรับความ “ไม่เพียงพอ” ของวิทยาศาสตร์
- ความ “รอไม่ได้” ก็เป็นภาวะที่ต้องยอมรับด้วย
- จัดปรับเรื่องคุณค่าให้ถูก เข้าใจสุข-ทุกข์ให้ตรงปัญหาการพัฒนาจึงจะแก้ได้
- ส่งเสริมเทคโนโลยีที่สร้างสรรค์และไม่สร้างปัญหา
- การแก้ปัญหาที่ถ่วงการพัฒนาวิทยาศาสตร์ในสังคมไทย
- อนุโมทนา
อนุโมทนา
ใน พ.ศ. ๒๕๓๔ นับได้ ๓๔ ปีครึ่งก่อนนี้ เมื่อได้รับนิมนต์จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ให้แสดงปาฐกถาพิเศษ วันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ เรื่อง พุทธศาสนาในฐานะเป็นรากฐานของวิทยาศาสตร์ อาตมาได้ปรึกษากับท่านผู้นิมนต์ เผื่อจะเปลี่ยนชื่อเรื่องให้เบาลงสักหน่อย แต่ท่านยืนยันขอให้เป็นชื่อนั้น ปาฐกถาใช้เวลาบรรยาย ๔ ชั่วโมงครึ่ง จึงจบ ต่อมาไม่นาน ได้มีการจัดพิมพ์ปาฐกถานั้น ออกมาเป็นหนังสือเล่มนี้ โดยมีอาจารย์วิชาวิทยาศาสตร์หลายท่าน ในนามคณะวิทยาศาสตร์ มช. เอื้อเฟื้อเขียนอธิบายศัพท์ จัดทำเป็นภาคผนวก ช่วยให้หนังสือมีคุณค่าทางวิชาการมากขึ้น แล้วก็มีผู้สนใจใฝ่ศึกษาขอจัดพิมพ์เผยแพร่มาตามกาล เฉลี่ยได้ปีครึ่งหนึ่งครั้ง
บัดนี้ ในมงคลวารขึ้นสู่ศกใหม่ พ.ศ. ๒๕๖๙ คณะผู้จัดทำเว็บไซต์ Payutto.net มีกัลยาณฉันทะที่จะจัดพิมพ์หนังสือ เรื่อง พุทธศาสนาในฐานะเป็นรากฐานของวิทยาศาสตร์ เป็นธรรมทาน เพื่อเกื้อหนุนการศึกษาพัฒนาปัญญา ให้เจริญงอกงามและแผ่ขยายไพศาลออกไป
ขออนุโมทนาคณะผู้จัดทำเว็บไซต์ Payutto.net ที่ได้บำเพ็ญธรรมทานแห่งการให้ธรรมให้ปัญญาแก่ประชาชนครั้งนี้ ขอกุศลจริยาที่ได้บำเพ็ญ เป็นปัจจัยนำมาซึ่งความเกษมศานต์สถาพรแก่สังคมประเทศชาติ และสันติสวัสดิ์ของมวลประชา ยั่งยืนนานสืบไป
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๘

No Comments
Comments are closed.