อารมณ์เป็นองค์ร่วมในจริยธรรม

หน้าสำหรับพิมพ์

อารมณ์เป็นองค์ร่วมในจริยธรรม

เมื่อว่ากันตามหลักที่แท้ “อารมณ์” ตามความหมายที่ใช้กันในปัจจุบันนี้ก็ไม่ได้ไปไหนเลย อารมณ์คือความรู้สึกต่างๆ ก็อยู่ในจริยธรรม คือตามศัพท์เดิม อารมณ์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของจริยธรรมในด้านจิตใจ ซึ่งเป็นปัจจัยต่อกันกับพฤติกรรม เช่น เมื่อเรามีความรู้สึกอย่างไร มันก็มาปรุงแต่งให้เรามีพฤติกรรมไปตามความรู้สึกอย่างนั้นๆ

อารมณ์/ความรู้สึกนี้ก็เกี่ยวข้องกับปัญญา เช่น เมื่อสัมพันธ์กับเพื่อนมนุษย์ เราไปเห็นเขาหน้าบึ้ง พูดไม่ดี ถ้าเราไม่มีปัญญา เราก็เกิดความรู้สึก/อารมณ์ไม่ดี โกรธ แต่ถ้าเรามีปัญญารู้จักคิดพิจารณา ก็รู้จักมองว่า คนนี้เขาอาจจะไม่สบายใจ เขาอาจจะถูกคุณแม่ดุมา ฯลฯ นี่คือด้านปัญญามาทำงาน

พอมีความรู้ เข้าใจ มีความคิดขึ้นมาว่า เขาอาจมีปัญหา แทนที่เราจะโกรธ ก็จะเกิดความรู้สึกสงสารเห็นใจ เปลี่ยนจากโกรธเป็นสงสาร ปัญญาจะพลิกสภาพจิตหรืออารมณ์ได้ทันที

ฉะนั้น เราจึงพัฒนาปัญญาขึ้นมาแก้ไขปรับเปลี่ยนตลอดจนปลดปล่อยอารมณ์หรือสภาพจิต อย่างน้อยทำให้เป็นอารมณ์บวก

ความสัมพันธ์เป็นปัจจัยแก่กัน ระหว่างพฤติกรรม จิตใจ/อารมณ์ และปัญญา อย่างนี้ เป็นเรื่องของชีวิตของเรา คือเป็นกระบวนการดำเนินชีวิต