– ๓ – การศึกษา พัฒนาชีวิตที่ดำเนินไปทั้งระบบ – เมื่อกระบวนการของชีวิตเริ่มต้นคนก็ก้าวสู่กระบวนการของการศึกษา

หน้าสำหรับพิมพ์

– ๓ –
การศึกษา พัฒนาชีวิตที่ดำเนินไปทั้งระบบ

เมื่อกระบวนการของชีวิตเริ่มต้น
คนก็ก้าวสู่กระบวนการของการศึกษา

เมื่อรู้ธรรมชาติของชีวิตอย่างที่กล่าวแล้ว เราก็ได้หลักในการให้การศึกษาเด็ก ซึ่งเริ่มตั้งแต่คนเริ่มมีชีวิต คือ พอเกิดมา ก็พบประสบการณ์และสถานการณ์ต่างๆ ซึ่งต้องคิดว่าจะเอาอย่างไรกับมัน กระบวนการของชีวิตและการศึกษาก็เริ่มทันที

แต่ตอนที่ยังไม่พบประสบการณ์ ยังไม่เจอสถานการณ์ ยังไม่ถือเป็นกระบวนการศึกษา เป็นเพียงกระบวนการของชีวิต

เมื่อคนเกิดคือกระบวนการของชีวิตเริ่มขึ้น ยังมีความไม่รู้ เด็กเกิดมาเรามักพูดว่าเด็กบริสุทธิ์ คำว่า ”บริสุทธิ์” ในที่นี้หมายถึง ว่าง หรือว่างเปล่า ความว่างที่สำคัญคือ “ว่าง” จากความรู้ คือมีความไม่รู้ ซึ่งเป็นอันตราย เพราะเป็นศักยภาพที่จะให้เกิดความเสียหายได้มากมาย

เมื่อไม่มีความรู้ แต่จะต้องดำเนินชีวิต จะต้องปฏิบัติต่อสิ่งที่ประสบ ก็เกิดปัญหา คือ เมื่อเจอประสบการณ์ ไม่มีความรู้ ก็ติดตันอัดอั้น นี้เรียกว่าทุกข์เกิด

ภาวะที่ไม่มีความรู้เรียกว่า “อวิชชา” เมื่อมีอวิชชา พอเจอประสบการณ์ หรือสถานการณ์อะไร ทุกข์ก็มา เกิดปัญหาทันที อวิชชาจึงเป็นฐานหรือเป็นมูลของทุกข์ เป็นต้นตอของปัญหา

แต่ในทางตรงกันข้าม พอมีปัญญา รู้ว่าอะไรดีหรือร้ายต่อเรา เราจะทำอย่างไรกับมัน พอปัญญามา ก็ “วิมุต” หลุดพ้น คือ หลุดพ้นจากทุกข์ หมดปัญหา เป็นอิสระทันที

ชีวิตที่ดีจะต้องเป็นอิสระมากขึ้นทุกขั้นตอน โดยมีปัญญาเป็นตัวปลดปล่อย ปัญญาที่ตรงข้ามคู่กับอวิชชา เรียกว่าวิชชา

แต่ท่านสงวนคำว่าวิชชาไว้สำหรับความรู้ที่เข้าถึงความจริงของธรรมชาติอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ทั้งระบบ ส่วนความรู้ในระหว่างนี้ใช้คำว่า “ปัญญา” ไปพลางก่อน เมื่อเกิดปัญญาเพิ่มขึ้น ยิ่งพัฒนาปัญญา ก็ยิ่งแก้ปัญหาได้ จึงวิมุต หลุดพ้นเป็นอิสระขึ้นเรื่อยๆ หรือในแต่ละครั้งนั้นๆ