- – ๑ – ความสับสนที่ต้องสะสาง
- จริยธรรมตะวันตก – จริยธรรมไทย – จริยธรรมพุทธ?
- จุดเริ่มแนวคิด พัฒนาเด็กสี่ด้าน – พัฒนาเด็กแบบองค์รวม
- child-centered กับ subject-centered ลงตัวหรือหันไปหันมา
- mental = intellectual คือทางปัญญา ไฉนจึงแปลว่าทางจิตใจ
- คำสื่อสารรีบจัดการให้ชัด มิฉะนั้นการพัฒนาไม่มีทางแข่งขัน
- – ๒ – มิใช่เพียงศึกษาตลอดชีวิตแต่ชีวิตคือการศึกษา – จริยธรรมแค่ไหนแน่: การดำเนินชีวิตที่ดี VS พฤติกรรมที่พึงประสงค์ในสังคม
- อารมณ์เป็นองค์ร่วมในจริยธรรม
- จริยธรรม หรือการดำเนินชีวิตที่ดี คือชีวิตที่มีการศึกษา
- พัฒนาคนแบบองค์รวม เป็นเรื่องธรรมดาของการศึกษา
- มององค์รวมต้องเห็นองค์ร่วมทั้งหมดมององค์ร่วมก็ต้องโยงให้เห็นองค์รวม
- มัวแกว่งข้ามไปข้างโน้นข้างนี้ ไม่ถึงทางสายกลางสักที
- พัฒนาแบบองค์รวม ๔ ด้าน สองสาย คล้ายว่ามาบรรจบกัน
- องค์รวมที่แท้ ต้องเป็นระบบสัมพันธ์ที่องค์ร่วมเป็นปัจจัยแก่กัน
- – ๓ – การศึกษา พัฒนาชีวิตที่ดำเนินไปทั้งระบบ – เมื่อกระบวนการของชีวิตเริ่มต้นคนก็ก้าวสู่กระบวนการของการศึกษา
- จะก้าวสู่การศึกษา ก็ต้องรู้จักใช้เครื่องมือที่ติดตัวมา
- พอเริ่มใช้อินทรีย์เพื่อเรียนรู้ คนก็ก้าวขึ้นสู่การศึกษา
- การศึกษา คือการพัฒนาความสุข
- เริ่มมีชีวิต ก็เริ่มศึกษา การศึกษาจึงต้องเริ่มที่บ้านเป็นธรรมดา
- ทำกิจกรรมทุกอย่างให้เป็นการศึกษาและพัฒนาการศึกษาในทุกกิจกรรม
- ดูการศึกษา ที่ชีวิตประจำวันในการกินอยู่
- ถ้าเด็กมีการศึกษาที่แท้ สังคมก็พัฒนาทันที
- – ๔ – การศึกษาพัฒนาชีวิตทั้งระบบอารมณ์จึงพัฒนาไปด้วย – เมื่อการศึกษาถูกทางอารมณ์ก็พัฒนาไปในระบบธรรมดาของมัน
- ทุกชีวิตต้องพัฒนา โดยมีความแตกต่างเฉพาะแต่ละบุคคล
- มองเป็น คิดเป็น เห็นทางพัฒนาชีวิตไปได้ไกล
- การศึกษาเทียม ทำลายศักยภาพของมนุษย์ในทางสร้างสรรค์
- เมื่อเด็กศึกษา ดูการพัฒนาได้ทุกด้าน รวมทั้งอารมณ์
- มองเป็น เห็นความได้เปรียบในความเสียเปรียบเห็นความสุขท่ามกลางความทุกข์
- อารมณ์บวกที่ต้องพัฒนาขึ้นมาเป็นหลัก
- – ๕ – ปัญญากับอารมณ์ความสมดุลและสมบูรณ์ในการพัฒนาคน
- ครอบครัว คือศูนย์กลางการสร้างสรรค์สังคมเริ่มด้วยบทบาทพ่อแม่ในการนำเสนอโลกแก่ลูก
- อารมณ์บวกเยี่ยมยอด คือความรัก
- แต่ความรักก็ต้องอยู่ในขอบเขตของความรู้
- คนเป็นบุคคลที่พึงสัมพันธ์ในสังคมด้วยอารมณ์แห่งความรักคนเป็นชีวิตที่เป็นไปตามกฎธรรมชาติที่ต้องปฏิบัติด้วยปัญญา
- เมื่อพ่อแม่มีทั้งอารมณ์ดี และมีปัญญาดุล เป็นพ่อแม่ที่สมบูรณ์ลูกก็จะพัฒนาเป็นองค์รวมแห่งชีวิตและเป็นบุคคลที่สมบูรณ์
- การศึกษาพัฒนาเด็กทั้งตัวคนคือพัฒนาการดำเนินชีวิตครบทั้งระบบ
- สภาพจิตหรืออารมณ์เอื้อด้านสังคม
- สภาพจิตหรืออารมณ์เอื้อ ที่แสดงพัฒนาการของจิตใจ
- ความคิดทางจิตวิทยา ที่แยกส่วน และคลุมเครือ
- แยกส่วนออกไป ต้องให้แต่ละอย่างชัดเจนแยกแล้วต้องโยงได้ ให้เห็นความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัย
- ถ้าจะแยกส่วน ก็ต้องซอยความสัมพันธ์ให้หายซับซ้อน ไม่ใช่เพียงแยกเฉือนออกไปๆ ให้กลายเป็นยิ่งสับสน
- Emotional Intelligence และ EQ
ครอบครัว คือศูนย์กลางการสร้างสรรค์สังคม
เริ่มด้วยบทบาทพ่อแม่ในการนำเสนอโลกแก่ลูก
อยากจะเติมตรงนี้ ที่ท่านสอนว่าพ่อแม่ทำหน้าที่พระพรหมนั้น หน้าที่สำคัญของพระพรหมก็คือ การแสดงโลกนี้แก่ลูก
บทบาทนี้เรามักจะลืม บทบาทในการแสดงโลกนี้แก่ลูก ถ้าใช้ภาษาสมัยใหม่ก็เรียกว่า นำเสนอโลกนี้แก่ลูก
พ่อแม่จะนำเสนอโลกในภาพอย่างไร นี่แหละสำคัญที่สุด เด็กจะเห็นโลกอย่างไร มีทัศนคติ มีท่าทีต่อโลกอย่างไร อยู่ที่พ่อแม่เป็นผู้ชักนำ โดยรู้ตัวบ้าง ไม่รู้ตัวบ้าง ถ้าพ่อแม่ไม่ฉลาดก็อาจจะทำให้เด็กได้ภาพของโลกที่เลวร้ายรุนแรง ทำให้เกิด emotions และ attitudes คือ ความรู้สึกและทัศนคติต่อโลกในทางลบที่เสียหาย
ในการแสดงโลกแก่ลูกนี้ ตัวพ่อแม่เองซึ่งเป็นมนุษย์ ก็เป็นตัวแทนของมนุษย์ทั้งหมด พอเด็กเกิดมาก็เจอมนุษย์คู่แรก คือ พ่อแม่ พ่อเป็นตัวแทนของผู้ชายทั้งโลก แม่ก็เป็นตัวแทนของผู้หญิงทั้งโลก ทีนี้ พอเด็กเจอมนุษย์สองคนแรก ก็เป็นคนดีต่อเขา รักเขา ก็ทำให้เขามีความรู้สึกที่ดีและมองเพื่อนมนุษย์ในทางที่ดี
จากนั้น เมื่อเด็กมีความรู้สึกต่อพ่อแม่ดีแล้ว ก็โยงความรู้สึกนี้ต่อไปยังพี่น้อง โดยพ่อแม่เองก็จะชักจูงให้เด็กมีความรู้สึกที่ดีต่อพี่น้องสำทับเข้าไปอีก ต่อมาลุงป้าน้าอา ญาติมิตรมาหา พ่อแม่ก็แนะนำด้วยท่าทีแห่งความรักใคร่ไมตรีมีเมตตา ทำให้เด็กมองโลกมองเพื่อนมนุษย์อย่างเป็นมิตร มีไมตรี
นี่คือการนำเสนอโลกแก่ลูก โดยเอาตัวเองออกแสดง พ่อแม่เป็นเหมือนตัวละครคู่แรกที่ปรากฏแก่ลูก ถ้าตัวแสดงคู่แรกแสดงผิดบท ก็เสียหมดเลย
ในการแสดงโลกนี้แก่ลูก พ่อแม่ต้องเริ่มด้วยตัวเอง โดยเป็นตัวแทนที่ดีของมนุษยชาติ แล้วทำให้ลูกเกิดความรู้สึกและทัศนคติที่ดี ด้วยความสัมพันธ์อย่างที่ว่าเมื่อกี้คือ มีเมตตา กรุณา มุทิตา
ต่อไปก็ให้มีความสัมพันธ์ต่อสิ่งแวดล้อม โดยมองสิ่งทั้งหลายในแง่ที่เป็นสิ่งที่น่ารู้น่าศึกษา เมื่อเด็กอยากรู้ ก็จะถาม พ่อแม่ก็สนองตอบให้ความรู้ ว่านั่นคืออะไร มันเป็นอย่างไร มันเป็นเพราะอะไร เด็กก็ได้เรียนรู้ และได้ชื่นชมธรรมชาติแวดล้อม ที่สดสวยงดงาม มีความรู้สึกที่ดีต่อสิ่งแวดล้อม รักธรรมชาติ แล้วต่อมาเห็นเรื่องราวในทีวี แต่พ่อแม่ดูอยู่ด้วย คอยช่วยอธิบาย
เด็กนึกถึงบทบาทของตัวเอง โดยเห็นโลกนี้ซึ่งมีทั้งแง่ดี แง่ไม่ดี เด็กมองและคิดว่าเราจะออกไปอยู่ร่วมในโลก พ่อแม่ก็ชักนำความรู้สึก ชักนำทัศนคติว่า อ๋อ เราจะต้องไปร่วมแก้ปัญหา ไปสร้างสรรค์ให้โลกนี้อยู่กันดี มีความสุข
การแสดงโลกอย่างนี้ทำให้ได้พร้อมเสร็จ ทั้งด้านความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม(ด้วยพฤติกรรมและอินทรีย์) ทั้งด้านอารมณ์/ความรู้สึกที่ดีงาม และคุณธรรม ทั้งด้านปัญญา ครบหมด
รวมความว่า หน้าที่แสดงโลกนี้แก่ลูก หรือนำเสนอโลกนี้แก่ลูก ถ้าพ่อแม่ทำถูกต้อง เด็กก็จะได้ความรู้สึกและทัศนคติพื้นฐานที่ดี คือ
๑) มีความรู้สึกต่อเพื่อนมนุษย์ในทางที่ดี เป็นมิตร มีไมตรี
๒) มีความรู้สึกต่อโลก ต่อธรรมชาติแวดล้อม ในทางที่มองเห็นความงาม ความน่าชื่นชม สร้างความรู้สึกที่ดี
๓) สร้างความรู้สึกต่อสิ่งทั้งหลายในแง่ที่น่าจะไปเรียนรู้ หรือกระตุ้นให้เรียนรู้ อยากศึกษา อยากไปรู้ว่า มันคืออะไร เป็นอย่างไร
๔) สร้างความรู้สึกต่อโลกคือสังคมมนุษย์นี้ ในแง่ที่ตนเองจะไปมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา และสร้างสรรค์ ทำให้ดีงามมีความสุขยิ่งขึ้น
ทั้งหมดนี้เป็นบทบาทที่พ่อแม่ทำได้ ด้วยการนำเสนอโลกนี้แก่ลูกอย่างถูกต้อง
การที่เน้นเรื่องนี้เพราะอะไร ก็เพราะเวลานี้พ่อแม่ละเลยบทบาทนี้กันมาก แต่ปล่อยให้ทีวี วิดีโอ และสื่ออะไรต่างๆ นำเสนอโลกแก่ลูกในลักษณะที่เลวร้ายน่ากลัว ซึ่งโน้มนำอารมณ์ความรู้สึกไปในทางไม่ดี
- เห็นแต่ความโหดเหี้ยม ความรุนแรง การฆ่าฟัน ตามล่าสังหาร การแย่งชิง ทำลายกัน ชายมองหญิง หญิงมองชาย เป็นกามวัตถุ เป็นวัตถุเสพ ไม่มองเป็นเพื่อนมนุษย์ หรือพี่น้องร่วมโลก แล้วก็โน้มนำความรู้สึกไปในทางที่มีแต่ราคะ/โลภะ โทสะ และโมหะ
- มีความรู้สึกต่อสิ่งแวดล้อมในทางที่กระตุ้นการเสพบริโภค ไม่ใช่กระตุ้นการเรียนรู้ ไม่ได้อยากไปศึกษา หรืออยากเรียนรู้ แต่อยากไปหาความสุขอย่างเห็นแก่ตัว
- ไม่ได้มองโลกในแง่ความงดงามสดใส แต่มองในแง่ที่เลวร้ายน่ากลัว เป็นแดนแห่งการห้ำหั่นข่มเหงครอบงำกันต่างคนต่างจะเอา
- มองบทบาทของตัวเองในแง่ที่จะไปแย่งชิงกับเขา ไปแข่งขันเอาชนะ ไปกำจัดมัน เพื่อให้เราสำเร็จ
เด็กเจริญมาในโลกปัจจุบัน โดยมีทีวี วิดีโอ เป็นต้น เป็นตัวนำเสนอโลกอย่างนี้ แล้วก็ดูเถอะ เด็กจะโตขึ้นไปอย่างไร พัฒนาการทางอารมณ์ คือ ภาวะทางจิตใจของเด็กจะเป็นอย่างไร นี่คือการศึกษาไม่มีแล้ว เสียตั้งแต่ต้น
ฉะนั้นจึงต้องเน้นบทบาทของพ่อแม่ในการแสดงโลกนี้ หรือนำเสนอโลกนี้แก่ลูก จะต้องจำไว้ให้แม่นว่า ต้องนำเสนอโลกนี้แก่ลูก
๑) ให้ลูกได้ความรู้สึกที่ดีต่อเพื่อนมนุษย์ เป็นมิตร มีไมตรี
๒) ได้ความรู้สึกและท่าทีที่ดีต่อสิ่งแวดล้อม มองเห็นโลกนี้สวยงาม มีธรรมชาติน่าชื่นชม
๓) มีความรู้สึกต่อสิ่งทั้งหลายในโลกว่าน่าจะไปศึกษา น่าจะไปเรียนรู้
๔) มองบทบาทของตัวเองในสังคมว่าจะไปมีส่วนร่วมสร้างสรรค์
เวลานี้ไม่ได้สักข้อ แต่ได้สิ่งที่ตรงข้าม อันนี้ก็เรื่อง emotion คืออารมณ์ความรู้สึกด้วย

No Comments
Comments are closed.