มองเป็น เห็นความได้เปรียบในความเสียเปรียบเห็นความสุขท่ามกลางความทุกข์

หน้าสำหรับพิมพ์

มองเป็น เห็นความได้เปรียบในความเสียเปรียบ
เห็นความสุขท่ามกลางความทุกข์

ถาม: ชีวิตเป็นสุขได้ไหมคะ ถ้าร่างกายที่ว่ามันเป็นทุกข์อยู่มาก จะเอาการเข้าใจ เอาปัญญาไปเอาชนะความทุกข์อันนั้น มันจะเป็นไปได้แค่ไหน พระคุณเจ้า

ตอบ: ต้องไปพร้อมๆ กัน เราต้องยอมรับความจริงก่อน ไม่ใช่ว่าเราจะไม่ยอมรับว่าความยากจน หรือความทุกข์ยากนี่มันไม่ดี เรายอมรับ หลักพุทธศาสนาบอกไว้เลยว่า “ความจนเป็นทุกข์ในโลก” (ทลิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก) จะต้องแก้ไข แต่อย่างที่ว่าแล้ว เมื่อต้องเผชิญกับมัน เราต้องเอาประโยชน์จากมันให้ได้

ทีนี้เด็กที่ว่ารู้จักมอง ก็หมายความว่า ไม่มองด้านเดียว ถ้ามัวครุ่นคิดติดจมอยู่กับความทุกข์ ก็ยิ่งแย่ แต่เมื่อเจอมันแล้วก็เอามาใช้ประโยชน์ให้ได้

เริ่มตั้งแต่ใช้ปัญญามองกว้างออกไปว่า คนเราไม่จำเป็นต้องอยู่กับความจนหรือความทุกข์ยากลำบากตลอดไป ให้รู้ความจริงของโลกของธรรมชาติ ที่มีความเปลี่ยนแปลง ความไม่เที่ยงแท้แน่นอน

คนที่ร่ำรวยเกิดมาในความสุข แต่ไม่พัฒนาตัวเอง ต่อไป ชีวิตก็อาจจะตกต่ำยากจนเดือดร้อนยิ่งกว่าเรานี้อีก เพราะไม่เคยลำบากมาก่อน มันเป็นไปได้ มันเปลี่ยนแปลงได้

เราเองก็เปลี่ยนแปลงได้เหมือนกัน หนูอยากมีรถยนต์ขี่ จะเอาก็ได้ เราก็พัฒนาตัวเอง ขยันหมั่นเพียร แต่เราจะไม่ไปลุ่มหลงกับสิ่งเหล่านั้นด้วยนะ เราจะดีกว่าเขา ตรงที่ว่าเขามีแล้วเขาลุ่มหลง แล้วเขาไม่พัฒนา แล้วต่อไปเขาก็เสื่อม แต่เรานี่ ตอนนี้ไม่มีก็จริง ก็ยอมรับว่าเรามีความทุกข์อยู่ แต่เราก็ไม่จำเป็นต้องอยู่กับความทุกข์นี้ สิ่งทั้งหลายเปลี่ยนแปลงได้ การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญก็ขึ้นอยู่ที่เรา เรามองให้เป็น เราก็ได้ประโยชน์

ขั้นที่ ๑ เราต้องมีความสุขได้มากที่สุด เท่าที่สามารถเป็นไปได้ในภาวะนี้ แล้ว

ขั้นที่ ๒ เราก็พัฒนาตัวเอง เราอยากจะมีอย่างนั้น เราก็ทำเหตุปัจจัยของมัน ต่อไปก็มีได้ เป็นได้

เขาถึงได้เอาตัวอย่างประวัติชีวิตบุคคลสำคัญๆ มาช่วยกระตุ้นให้เด็กได้ดู ว่าอ๋อ คนนี้เกิดมายากจนจะแย่อยู่แล้ว ต่อมากลายเป็นมหาบุรุษ เป็นผู้ยิ่งใหญ่ แล้วมีมหาบุรุษกี่คนที่เกิดมาท่ามกลางความร่ำรวย แต่มหาบุรุษที่เกิดมาท่ามกลางความจนนั้นเยอะแยะไป

คนที่เกิดมาในชีวิตที่ไม่มีแบบฝึกหัดนี่เสียเปรียบ ต้องมองว่าที่แท้นี่ ความเสียเปรียบ-ได้เปรียบอยู่ที่ไหน ให้เด็กจับจุดให้ได้ เพราะว่าชีวิตมนุษย์ที่ดีประเสริฐอยู่ที่มนุษย์เป็นสัตว์ที่ฝึกได้ใช่ไหม จุดดีของมนุษย์อยู่นี่ คือ การที่ได้ฝึกตน ฉะนั้น

ขั้นที่ ๓ อะไรที่ทำให้เรามีโอกาสเรียนรู้ฝึกตน เราต้องถือว่านี่คือจุดได้เปรียบ เราจะเอาความทุกข์ยากมาเป็นแบบฝึกหัดให้ตัวเราพัฒนา

พอจับจุดอย่างนี้ได้ก็ เออ ไม่เป็นไรแล้ว เรื่องทุกข์ยากลำบากอย่างนั้นก็เบาลง สามารถเอาความสุขจากความทุกข์ได้ อย่างพุทธภาษิตที่ว่า “คนมีปัญญา ถึงอยู่ท่ามกลางทุกข์ ก็หาสุขพบ”

ไม่ใช่ว่าไม่มีทุกข์นะ แต่มันเบาลง และมีความสุขขึ้นมาอีกแบบหนึ่งที่คนอีกพวกหนึ่งไม่รู้จัก เพราะจับได้ว่า จุดได้เปรียบอยู่ที่นี่

ส่วนในด้านคนรวย ก็ไม่จำเป็นต้องยอมเสียเปรียบ ถ้าคิดเป็นก็ เออ เราต้องรู้จักเอาสถานการณ์ที่มีความสุขเป็นสภาพเอื้อโอกาส เพราะมีความคล่องตัว แล้วหาแบบฝึกหัดมาทำ ก็กลับได้เปรียบอีก จึงอยู่ที่ว่าใครจะมองสถานการณ์เป็น และรู้จักเอาประโยชน์จากสถานการณ์นั้น