เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์

10 กันยายน 2533

เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์

ต่อจากท่าทีและทัศนคติ ก็ไปถึงค่านิยม ค่านิยมที่ถูกต้อง คือค่านิยมที่เป็นเหตุเป็นผล ท่าทีแห่งการเรียนรู้ วัดด้วยอะไร ก็วัดด้วยการมองตามเหตุปัจจัย ค่านิยมที่ถูกต้องก็เป็นเรื่องในกระแสเดียวกัน คือเป็นเรื่องในกระบวนการของการมองตามเหตุปัจจัย

การมองตามเหตุปัจจัยนี้ เป็นไปตามความจริงพื้นฐาน ซึ่งนำไปสู่ความเชื่อหรือค่านิยม และแนวคิดที่ถือเป็นหลักการทีเดียว คือหลักการแห่งการมองตามเหตุปัจจัย ซึ่งทางพระพุทธศาสนา เรียกว่าเป็น สัมมาทิฏฐิ แปลว่าเห็นชอบ คือมีหลักการที่เชื่อถือหรือยึดเป็นค่านิยมอันถูกต้อง ได้แก่การมีความเชื่อว่า สิ่งทั้งหลายเป็นไปตามเหตุปัจจัย

เมื่อเชื่อและถือเป็นหลักการอย่างนี้แล้ว เวลามองอะไรก็จะมองตามเหตุปัจจัย ซึ่งสอดคล้องกับท่าทีแห่งการเรียนรู้ แล้วก็จะส่งผลให้มีค่านิยมต่างๆ ที่สอดคล้องกับหลักการแห่งการมองอะไรๆ ตามเหตุปัจจัย

เมื่อเห็นหรือได้ยินอะไรแล้วมองอย่างเรียนรู้ คืออะไร ก็คือมองตามเหตุปัจจัยนั่นเอง จึงได้ความรู้ว่า อ๋อ อันนี้มันสืบทอดกันมาอย่างนี้ๆ แล้วความรู้อย่างนี้ก็นำไปสู่การแก้ปัญหาได้ คือเมื่อมองไปตามเหตุปัจจัย ก็ได้ความรู้ในเหตุปัจจัยที่จะนำมาใช้แก้ปัญหา เรื่องก็รับกันได้สอดคล้องต่อเนื่องกันหมด

ค่านิยมต่างๆ ที่สอดคล้องกับหลักการนี้ จะมีลักษณะของการสร้างสรรค์และการผลิต เพราะเป็นการมองตามเหตุปัจจัย ซึ่งเป็นเรื่องของความเป็นเหตุเป็นผล และการคิดการมองในแง่ที่ว่าจะทำให้สิ่งนั้นๆ เกิดผลขึ้นมาได้อย่างไร ตรงข้ามกับท่าทีแห่งการรับรู้แบบชอบชัง ซึ่งจะต้องนำไปสู่ค่านิยมบริโภคโดยไม่ต้องสงสัย เพราะจะเอาแต่ความถูกตา ถูกหู และมุ่งจะเสพจะบริโภคท่าเดียว

เพราะฉะนั้น ท่าที ทัศนคติ หลักความเชื่อ และค่านิยมต่างๆ จึงต้องจัดวางให้ถูกต้องสอดคล้องกับความจริง เมื่อจัดวางหรือปรับทัศนคติและค่านิยมได้ถูกต้องแล้ว กระบวนการพัฒนาก็ยิ่งเดินหน้าไปดี เพราะมีองค์ประกอบมาช่วยเพิ่มอีกด้านหนึ่ง

การมีทัศนคติและค่านิยมแบบนี้เรียกว่า ทิฏฐิสัมปทา แปลว่าการทำทิฏฐิให้ถึงพร้อม ทิฏฐิในภาษาไทยแปลกันวุ่น ในที่นี้ให้เข้าใจว่า ทิฏฐิ หมายถึงความเชื่อ หลักการที่ยึดถือ แนวความคิด ทัศนคติ และค่านิยมต่างๆ

รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน

จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด

No Comments

Comments are closed.