“ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น

10 กันยายน 2533

“ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น

แต่สำหรับประเทศไทย ที่อยากจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม และอุตสาหกรรมก็ยังจะอยู่ในระดับจักรกลไปอีกอาจจะนาน การทำเป็นในแง่ของการผลิตเป็น ก็ยังมีความสำคัญ พร้อมกันนั้น สังคมของเราก็จะต้องเกี่ยวข้องกับข่าวสารข้อมูลอย่างมากตามยุคสมัย และเราก็ควรจะก้าวหน้าให้ทันหรือให้นำเขาได้ด้วย เราจึงจะต้องทั้งพูดเป็นหรือสื่อสารเป็น โดยที่ก็ยังต้องเน้นทำเป็นในแง่ผลิตเป็นอยู่ด้วย คนของเราจึงจะต้องถือคติ คิดเป็น พูดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาเป็น

ว่าที่จริง ทำเป็นนั้น ไม่ใช่แค่ผลิตเป็นเท่านั้น คือมีความหมายกว้างกว่าผลิตเป็น แต่เพราะพูดถึงยุคอุตสาหกรรม ก็จึงได้เน้นในแง่ผลิตเป็น ที่แท้นั้น แม้จะไม่เกี่ยวกับยุคอุตสาหกรรม ก็ยังต้องให้ทำเป็นด้วยอยู่ดี ซึ่งรวมทั้งการทำเป็นในแง่การทำกิจกรรมต่างๆ อย่างมีคุณค่า ไม่ให้เกิดโทษแก่ชีวิตและสังคม แต่ให้เป็นการสร้างสรรค์เกื้อกูล ดังนั้นจึงอาจต้องตั้งคติใหม่ให้ชัดขึ้นอีกว่า “คิดเป็น สื่อสารเป็น สร้างสรรค์เป็น และแก้ปัญหาเป็น”

ทำเป็นในแง่ที่สัมพันธ์กับการพัฒนาอุตสาหกรรม ในยุคอัตโนมัตินี้ มีเหตุผลที่ทำให้จำเป็นจะต้องยังคงรักษาเอาไว้อีกคือ เมื่อมีเทคโนโลยีประเภทอัตโนมัติทำงานแทนมนุษย์ได้แล้ว ก็มีความโน้มเอียงที่จะเกิดความเสื่อมและความสูญเสียแก่มนุษย์ ๒ ประการ คือ

๑) มนุษย์ในยุค automation หรือยุคมีอุปกรณ์เทคโนโลยีชนิดอัตโนมัติมากมายนี้ จะอยู่อย่างสบาย และเพลิดเพลินกับการที่อุปกรณ์อัตโนมัติเหล่านั้นทำงานแทนให้ จนไม่ได้มีการฝึกฝนอินทรีย์ของตน อินทรีย์ของมนุษย์ เช่น ตา หู กายสัมผัส มือ เท้า กล้ามเนื้อ และประสาททั้งหลายจะสูญเสียหรือไม่ได้เพิ่มพูนประสิทธิภาพ ไม่มีความไว ความเฉียบคม ความนุ่มนวลควรแก่งานอย่างมนุษย์ในยุคก่อน ถ้าขาดเทคโนโลยี ก็จะทำงานเองไม่ได้ หรือลำบากยากเย็นมาก อย่างที่เริ่มเป็นปัญหาบ้างแล้ว ในสังคมที่พัฒนาไปมากแล้วในด้านนี้

๒) สืบเนื่องจากข้อ ๑) นั้น มนุษย์จะสูญเสียอิสรภาพ คือ ชีวิตจะต้องขึ้นต่อเทคโนโลยี ถ้าขาดเทคโนโลยีแล้วก็ทำงานหรือดำรงชีวิตอยู่แทบไม่ได้เลยทีเดียว อย่างน้อยก็ไม่อาจจะมีความสุขได้โดยลำพังตัวมนุษย์เอง

เมื่อรู้ปัญหาอย่างนี้ มนุษย์จึงควรไม่ประมาท ยังควรถือคติทำเป็นไว้ โดยฝึกปรืออินทรีย์ให้คมกล้าด้วยการทำงานเองได้ แม้จะมีเทคโนโลยีถึงขั้นอุปกรณ์อัตโนมัติ ก็ถือเป็นเพียงเครื่องช่วยเสริมประสิทธิภาพขยายวิสัยแห่งอินทรีย์ของตน โดยที่ตนเองก็ยังดำรงรักษาประสิทธิภาพแห่งอินทรีย์ของตนไว้ได้ พร้อมด้วยอิสรภาพของมนุษย์ที่เมื่อถึงคราวจำเป็น แม้ไม่มีเทคโนโลยี ก็สามารถเป็นอยู่ได้ การทำเป็นย่อมมีความหมายในแง่นี้ด้วย

ได้พูดเลยออกไปนอกเรื่องแล้ว ขอกลับเข้ามาในประเด็น รวมความว่า ในยุคนี้ จะต้องถือคติว่า คิดเป็น พูดเป็น คือสื่อสารเป็น ทำเป็น ที่ถึงขั้นสร้างสรรค์เป็น และแก้ปัญหาเป็น

ถ้าได้อย่างนี้ ก็พอควรที่จะอยู่ในสังคมยุคข่าวสารข้อมูล โดยที่ว่าจะสามารถสร้างสรรค์และนำสังคมแบบนี้ให้ไปดีได้ ในทางการศึกษาเราจะต้องวางแผนให้คนของเรามีความพร้อมอย่างนี้

รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน

การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น

No Comments

Comments are closed.