ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย

10 กันยายน 2533

ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น
ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย

หลักที่ว่า ให้รู้จักเลือกหาแหล่งความรู้และแบบอย่างที่ดีนี้ พูดสั้นๆ เป็นคำศัพท์ก็คือ รู้จักเลือกหากัลยาณมิตร หรือรู้จักคบหากัลยาณมิตรนั่นเอง หลักหรือองค์ประกอบข้อนี้ ตัวศัพท์เดิมในทางธรรมเรียกสั้นๆ ว่า กัลยาณมิตตตา แปลว่า ความมีกัลยาณมิตร แต่พร้อมกันนั้น ก็แปลได้อีกอย่างหนึ่งว่า ความเป็นกัลยาณมิตร

การรู้จักเลือกหาแหล่งความรู้ และแบบอย่างที่ดีนั้น แสดงถึงการรู้จักถือเอาประโยชน์จากสังคม หรือจากการอยู่ร่วมสังคมกับผู้อื่น คือการรู้จักทำให้สภาพแวดล้อมทางสังคมอำนวยประโยชน์เกื้อกูลแก่การพัฒนาตนเอง ตามนัยนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นความหมายของกัลยาณ-มิตตตา ในแง่ที่แปลว่า ความเป็นผู้มีกัลยาณมิตร

อย่างไรก็ดี การคบหาหรือการอยู่ร่วมสังคมนั้น เป็นการกระทำต่อกันระหว่างบุคคลกับบุคคล หรือต่อกันกับกลุ่มชน การที่ขอให้เขาเป็นมิตรดีแก่เรา หรือเอาเขาเป็นมิตรที่ดีของเรา ตามปกติก็เหมือนกับบอกอยู่ในตัวว่า เราจะเป็นมิตรดีของเขาด้วย

การที่ท่านจัดหลักกัลยาณมิตตตา เป็นข้อต้นในองค์ประกอบชุดที่เรียกว่า รุ่งอรุณของการศึกษานี้ แสดงว่าพระพุทธศาสนาถือว่าการอยู่ร่วมสังคม และการปฏิบัติถูกต้องในการอยู่ร่วมสังคมเป็นสิ่งสำคัญมาก คือเป็นต้นทางของการมีชีวิตที่ดีงาม และนำไปสู่การพัฒนาตนอย่างถูกต้องของบุคคล โดยที่ว่าจะต้องทั้งรู้จักถือเอาประโยชน์จากการอยู่ร่วมสังคม และทั้งทำประโยชน์ให้แก่สังคม

ในการที่จะเป็นกัลยาณมิตรแก่ผู้อื่น หรือแก่สังคมนั้น ผู้เรียนจะพัฒนาตนด้วยการหมั่นคำนึงพิจารณาถึงประโยชน์สุขของสังคม และการที่จะทำการต่างๆ ที่เป็นการเกื้อกูลต่อผู้อื่น

การพัฒนาตนของบุคคลจึงดำเนินควบคู่ไปด้วยกันกับการมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคม โดยที่การช่วยพัฒนาสังคมหรือการทำประโยชน์แก่สังคมนั้น ก็เป็นการปฏิบัติในการพัฒนาตนอย่างหนึ่งด้วย

การปฏิบัติถูกต้องต่อตนเอง และปฏิบัติถูกต้องต่อสังคม ที่ดำเนินควบคู่ไปด้วยกันในกระบวนการพัฒนาตนของบุคคลนั้น จะเห็นได้ในองค์ประกอบข้อต่อๆ ไป ของหลักรุ่งอรุณของการศึกษานี้ด้วย โดยเฉพาะข้อที่ ๒ คือข้อต่อจากนี้ไป ได้แก่การมีชีวิตและอยู่ร่วมสังคมเป็นระเบียบด้วยวินัย คือมีวินัยทั้งในการดำเนินชีวิตส่วนตัว และมีวินัยในการอยู่ร่วมสังคม ทำให้เกิดความมีระเบียบในการดำเนินชีวิต และทำให้การอยู่ร่วมสังคมมีความเรียบร้อย อันเป็นสภาพที่เอื้ออำนวยโอกาสแก่การพัฒนาตนของบุคคลนั้นเอง ดังจะได้พูดในข้อต่อไป

รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน

การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา

No Comments

Comments are closed.