- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
บันทึกกำกับเล่ม
เมื่อวันที่ ๑๐ กันยายน ๒๕๓๓ คือ ๑๒ ปี ๓ เดือนล่วงมาแล้ว รศ.ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ แห่งมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ได้นำนิสิตชั้นปริญญาโท และปริญญาเอก ไปที่เขาดงยาง อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา และขอนิมนต์อาตมภาพบรรยาย-สนทนาเกี่ยวกับเรื่องการศึกษา
หลังจากนั้นไม่นาน รศ.ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ ได้แจ้งความประสงค์ว่าจะขอพิมพ์คำบรรยายครั้งนั้นเป็นเล่มหนังสือเพื่อเผยแพร่ให้กว้างขวางออกไป และให้เป็นประโยชน์ระยะยาว ต่อมาผู้บรรยายได้ตรวจชำระบทลอกเทปนั้นจนเสร็จ และพระครูปลัดปิฎกวัฒน์ ได้พิมพ์ข้อมูลลงในคอมพิวเตอร์ จนกระทั่งได้จัดวางรูปให้เป็นต้นแบบที่พร้อมจะนำไปตีพิมพ์ในโรงพิมพ์ แต่ผู้บรรยายได้ยับยั้งไว้ก่อนด้วยปรารถนาจะเพิ่มเติมขยายความเรื่องสำคัญบางอย่าง ครั้นเวลาผ่านไปๆ ผู้บรรยายก็ไม่มีเวลาที่จะปรับขยายเพิ่มเติมต้นฉบับนั้นตามที่ตั้งใจ ทาง รศ.ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ ก็ได้ถามไถ่ทวงมาทางพระครูปลัดปิฎกวัฒน์ เป็นระยะๆ โดยตลอด
เวลาผ่านมาถึงบัดนี้ ๑๒ ปี รศ.ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ ยังมีความประสงค์ที่จะพิมพ์เช่นเดิม และย้ำว่าถ้าเป็นไปได้ใคร่ขอพิมพ์ให้ทันรับปีใหม่ ๒๕๔๖ ผู้บรรยายเห็นด้วยว่าคงจะรอต่อไปไม่ได้ เพราะยากที่จะมีเวลาหันกลับมาปรับขยายเพิ่มเติมอย่างที่หวัง อีกทั้งเมื่อเวลาผ่านไปนานมาก ก็นึกไม่ออกว่าได้ตั้งใจจะเพิ่มเติมขยายความในส่วนตอนใด จึงตกลงนำต้นแบบที่จัดทำไว้นานปีแล้วนั้นขึ้นมาตีพิมพ์
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเวลาที่บรรยายกับปัจจุบันห่างกันมากถึง ๑๒ ปีเศษ เหตุการณ์บ้านเมืองและความเคลื่อนไหวในสังคมโลกก้าวมาหลายอย่าง เรื่องที่บรรยายไว้นานแล้วอาจพ้นสมัย แม้จะพิมพ์อย่างเดิม ก็ควรเชื่อมโยงเหตุการณ์ให้ถึงปัจจุบันในทางใดทางหนึ่ง จึงตกลงใจยกต้นฉบับขึ้นมาอ่านทวนทาน แล้วทำเชิงอรรถเชื่อมโยงเหตุการณ์ให้พอต่อกับปัจจุบัน พร้อมทั้งตรวจชำระจัดปรับเรื่องปลีกย่อยให้เกิดความเรียบร้อยยิ่งขึ้นเท่าที่พอจะทำได้ในเวลาสั้นๆ จนเสร็จสิ้นดังปรากฏเป็นปัจจุบัน
อนึ่ง เมื่ออ่านทวนทานผ่านไป ก็นึกได้บ้างว่า อย่างน้อยหัวข้อสุดท้ายเป็นที่สำคัญส่วนหนึ่งที่ต้องการขยายความเพิ่มเติม โดยจะให้เป็นบทสรุปของหนังสือไปด้วย แต่คราวนี้ต้องปล่อยผ่านไปก่อน จึงได้แต่กำหนดใจไว้
ต้นแบบเดิม ได้ตั้งชื่อหนังสือไว้ว่า “รุ่งอรุณแห่งการศึกษา เพื่อนำการพัฒนาในยุคใหม่” แต่ได้ตกลงใจเปลี่ยนตั้งชื่อหนังสือที่จะพิมพ์ครั้งแรกนี้ว่า รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
ขอให้ผู้อ่านทราบว่า เมื่อครั้งบรรยายเรื่องนี้ ๑๒ ปีก่อนโน้น แม้ว่าคำว่า sustainable development จะเกิดขึ้นมา ๒-๓ ปีแล้ว (ดังกล่าวถึงในหน้า ๑๕ และได้ทำเชิงอรรถลำดับเหตุการณ์ไว้ในหน้า ๓) แต่ในเมืองไทยยังไม่มีคำที่ใช้กันยุติว่า “การพัฒนาที่ยั่งยืน” การตั้งชื่อหนังสือนี้ เป็นการปรับเปลี่ยนตามกาลเวลาที่นำมาตีพิมพ์ จึงขอให้ทราบร่วมกันไว้ด้วย
ขออนุโมทนา รองศาสตราจารย์ ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ ที่มีความตั้งใจอันยั่งยืนมั่นคง ตลอดกาลเวลายาวนานผ่านมาถึง ๑๒ ปี ไม่จางคลาย และมีน้ำใจปรารถนาดีต่อสังคมส่วนรวม และต่อชีวิตของทุกๆ คน ที่จะให้ได้รับคุณประโยชน์ทางการศึกษา ดังเป็นที่ชัดเจนแน่นอนว่า กุศลฉันทะของท่านได้เป็นแรงใหญ่และเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้หนังสือเล่มนี้เกิดขึ้น
ในโอกาสมงคลขึ้นปีใหม่ ๒๕๔๖ นี้ ขอคุณพระรัตนตรัยและบุญจริยาในการบำเพ็ญกุศลทางปัญญาด้วยธรรมวิทยาทานนี้ จงอำนวยพรให้ รศ.ดร.วิชัย วงษ์ใหญ่ และอดีตนิสิตปริญญาโท-เอก ที่ได้ไปฟังคำบรรยายอันเป็นที่มาของหนังสือนี้ พร้อมด้วยญาติมิตร ตลอดจนประชาชนชาวไทยและชาวโลกทั้งปวง เจริญด้วยจตุรพิธธรรม และบรรลุสันติสุขเกษมศานติ์ทั่วกัน ยั่งยืนนานตลอดไป
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตตฺโต)
๑๐ ธันวาคม ๒๕๔๕

No Comments
Comments are closed.