- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
เรื่องที่พูดมาตอนนี้ ถ้าเอามาวิเคราะห์แยกแยะลำดับขั้นตอน ซอยออกไป ก็จะมองเห็นเป็นหลัก ๓ ข้อต่อไปนี้
- การรู้ความจริง โดยเฉพาะความจริงของความเป็นไปตามเหตุปัจจัย หรือกฎเกณฑ์ของธรรมชาตินั้นเอง จากนั้น
- เมื่อรู้ความจริงแล้ว ก็ทำให้เราปฏิบัติต่อสิ่งเหล่านั้นถูกต้อง และ
- เมื่อปฏิบัติต่อสิ่งเหล่านั้นถูกต้องแล้ว ก็ปลอดปัญหาหรือแก้ปัญหาได้
ตกลงมี ๓ อย่างในการดำเนินชีวิตที่เราจะต้องทำ คือ
ข้อ ๑. รู้ความจริง รู้เข้าใจกฎแห่งความจริง เข้าถึงกฎธรรมชาติ
ข้อ ๒.ปฏิบัติให้ถูกต้อง ทั้งต่อชีวิตของเรา และต่อสิ่งแวดล้อมทั้งหมด ที่เราเข้าไปเกี่ยวข้อง
ข้อ ๓. เมื่อปฏิบัติถูกต้องแล้วก็แก้ปัญหาได้สำเร็จ เข้าถึงและอยู่ในภาวะปลอดพ้นปัญหา
๑. ในการรู้ความจริงนั้น ความจริง รวมทั้งกฎเกณฑ์แห่งความเป็นไปตามเหตุปัจจัยนั้นคืออะไร ก็คือ สัจธรรม คนจะต้องพัฒนาตนให้มีปัญญาที่จะรู้และเข้าถึงสัจธรรม คือเข้าถึงความจริง
๒. เมื่อรู้ความจริงแล้ว ก็สามารถปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎเกณฑ์แห่งความจริงนั้น คือเอาความรู้ในกฎเกณฑ์แห่งความจริงนั้นไปปฏิบัติ ให้เป็นประโยชน์ในการดำเนินชีวิตของตนได้ การปฏิบัติอย่างนั้นเรียกว่า จริยธรรม จริยธรรมก็คือการนำเอาความรู้ในสัจธรรมไปใช้ดำเนินชีวิตให้ได้ผลดี
๓. ผลดีที่เกิดขึ้น คือแก้ปัญหาได้ การแก้ปัญหาได้คือความไร้ทุกข์ เพราะว่าตัวปัญหาคือสิ่งบีบคั้น เรียกว่า ความทุกข์ เพราะฉะนั้น ภาวะที่เป็นจุดหมาย ก็คือความไร้ทุกข์ หมดทุกข์ ความเป็นอิสรภาพ คือหมดหรือปลอดพ้นจากความบีบคั้น เรียกว่า “วิมุตติ” แปลว่าความหลุดพ้น จะเติมธรรม เพื่อให้เข้าชุดกัน เป็น วิมุตติธรรม ก็ได้
วิมุตติ หรือวิมุตติธรรมนี้ ในภาษาไทยเรียกว่าอิสรภาพ ถ้าเรียกให้เป็นภาวะในทางบวก ก็คือความเป็นสุข แต่ที่จริงคือไร้ทุกข์นั่นเอง หมายความว่าหมดปัญหา โปร่งโล่งไปได้ ไม่ถูกบีบคั้น
นี่คือ หลักเกณฑ์ใหญ่ มี ๓ ข้อ คือ สัจธรรม จริยธรรม และวิมุตติธรรม หรือเรียกให้เป็นคำวิชาการยิ่งขึ้นว่า สภาวธรรม ปฏิบัติธรรม และปฏิเวธธรรม ตามลำดับ พูดเรียงหัวข้อสั้นๆ ดังนี้
๑. รู้สัจธรรม
๒. ทำตามจริยธรรม
๓. เข้าถึงวิมุตติธรรม
เขียนให้ดูง่ายได้ดังนี้
รู้ความจริง – ดำเนินชีวิต/ปฏิบัติต่อทุกสิ่งถูกต้อง – พ้นปัญหา/ปลอดทุกข์
หรือ
รู้สัจธรรม – มีจริยธรรม – เข้าถึงวิมุตติธรรม/อิสรภาพ
ถ้าจับหลักนี้ได้ จะเห็นว่าจริยธรรมไม่ได้อยู่ที่ไหนเลย แค่นี้เอง จริยธรรมเกิดขึ้นตั้งแต่เรารู้จักที่จะปฏิบัติ โดยสอดคล้องกับความเป็นจริง แห่งความเป็นไปตามเหตุปัจจัยของสิ่งทั้งหลาย แล้วทำให้เราดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง ซึ่งนำไปสู่การแก้ปัญหาได้

No Comments
Comments are closed.