- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
ฉะนั้น แนวความคิดในการพัฒนาอะไรต่างๆ ถึงตอนนี้ก็ต้องมีการเปลี่ยนแปลงมาก อันนี้ก็เป็นจุดหนึ่ง คือเราอยู่ในโลกยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงในแนวคิดด้วย
เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงในแนวคิดแล้ว การปฏิบัติในเชิงของการสร้างความเจริญ ที่เรียกว่าการพัฒนา ก็จะต้องเปลี่ยนไป ฉะนั้นเราจึงได้ยินคำใหม่ๆ เกี่ยวกับเรื่องการพัฒนา
คำใหม่ๆ เกี่ยวกับการพัฒนานั้นจะเป็นคำที่สอดคล้องกับความคิดที่เกิดขึ้นใหม่ ซึ่งขยายจากความคิดเดิมออกไป หรือเปลี่ยนแปลงไปเลย
ยกตัวอย่างง่ายๆ เช่นองค์การสหประชาชาติได้ประกาศออกมาเมื่อสองปีนี้ ให้ พ.ศ. ๒๕๓๑ ถึง พ.ศ. ๒๕๔๐ เป็น The World Decade for Cultural Development คือเป็นทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาเชิงวัฒนธรรม กระแสความคิดในเรื่องนี้แสดงถึงความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน
ก่อนที่จะออกมาเป็นประกาศนี้ได้ คือก่อนจะบอกให้ประเทศต่างๆ ทั่วโลกปฏิบัติตาม ได้มีการเคลื่อนไหวทางความคิด มีหนังสือวิชาการออกมามากมาย ที่พูดถึงปัญหาของโลก ซึ่งเกิดจากการพัฒนาในยุคที่ผ่านมา ถือว่าเป็นแนวทางการพัฒนาที่ผิดพลาด ทำให้เกิดปัญหาแก่ชีวิตมนุษย์ เกิดปัญหาแก่สังคม เกิดปัญหาแก่สภาพแวดล้อม โดยเฉพาะการเกิดปัญหาต่อสภาพแวดล้อมนี้ เป็นเรื่องที่เน้นกันมาก
มีการพิจารณากันว่า การพัฒนาที่ผ่านมานี้ ทำไมจึงมีปัญหามากมายเหลือเกินที่เป็นโทษ เป็นผลร้ายต่อชีวิตมนุษย์ ไปๆ มาๆ ก็ลงมติกันได้ว่า การพัฒนาในยุคที่แล้วมานี้ นำเอาองค์ประกอบของการพัฒนาเข้ามาไม่พร้อม ไม่บริบูรณ์ ไม่ครบถ้วน ไปเน้นเพียงบางด้าน เช่นว่า
การพัฒนาในยุคที่แล้วมา ในด้านเป้าหมาย เป็นการพัฒนาที่มุ่งความพรั่งพร้อมทางด้านวัตถุ โดยให้มีการขยายตัวเติบโตทางเศรษฐกิจ และในด้านวิธีการก็เน้นที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยเอาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นตัวการ เป็นตัวเหตุปัจจัย เป็นเจ้าบทบาทใหญ่ ในการสร้างสรรค์ความเจริญ มุ่งแต่จะให้มนุษย์มีวัตถุพรั่งพร้อม ซึ่งปรากฏออกมาในรูปของการขยายตัวทางเศรษฐกิจ
เขาวิเคราะห์กันออกมาว่าการพัฒนานี่แหละที่เป็นตัวเหตุให้เกิดปัญหามากมายในปัจจุบัน แม้กระทั่งสภาพแวดล้อมธรรมชาติเสีย ฉะนั้น ถ้าจะแก้ปัญหาของโลกก็จะต้องเปลี่ยนแปลงแนวทางการพัฒนาเสียใหม่ ในที่สุด UNESCO ก็เป็นผู้เสนอเรื่องนี้ขึ้นมา แล้วองค์การสหประชาชาติก็รับรองข้อเสนอให้เปลี่ยนแนวทางการพัฒนาใหม่ โดยถือว่าแนวทางการพัฒนาที่ว่ามาเมื่อกี้นี้ผิดพลาด และประกาศให้ดำเนินงานพัฒนากันตามแนวคิดใหม่
การพัฒนาในยุคที่ผ่านมานี้ ขาดองค์ประกอบด้านไหน ก็ตอบว่า ด้านคุณค่าทางจิตใจ และด้านวัฒนธรรม จึงต้องเอาเรื่องคุณค่าทางจิตใจและวัฒนธรรมขึ้นมาเน้นให้เป็นแกนนำของการพัฒนา ดังที่เรียกว่าทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาในแง่วัฒนธรรม หรือการพัฒนาเชิงวัฒนธรรม
ในระยะเดียวกันนี้ไม่ใช่มีเฉพาะประกาศทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาด้านวัฒนธรรมนี้เท่านั้น องค์การสหประชาชาติซึ่งในแง่หนึ่งก็เป็นตัวแทน หรือเป็นอาการปรากฏของเรื่องราวที่เป็นไปในโลกนี้ ยังได้ริเริ่มเรื่องทำนองนี้ขึ้นอีกหลายอย่าง เช่นอีกตัวอย่างหนึ่งคือการตั้ง The World Commission on Environment and Development แปลว่า คณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยสภาพแวดล้อมและการพัฒนา
องค์กรที่ว่านี้ชี้บอกถึงเรื่องราวที่เป็นมาว่า การพัฒนาในยุคก่อนหน้านี้จนถึงปัจจุบันนั้น ได้คำนึงถึงองค์ประกอบต่างๆ ในการพัฒนาที่ไม่พร้อม ไม่บริบูรณ์ ไม่สมบูรณ์ คือขาดไป บกพร่อง ทำให้เกิดปัญหาที่เด่นที่สุดคือสภาพแวดล้อมเสีย ซึ่งเวลานี้ประเทศที่เจริญแล้วพากันวิตกเป็นที่สุด สำหรับประเทศอย่างพวกเรานี่ ไม่ค่อยจะห่วงกังวลกันเท่าไร แต่ปรากฏว่าประเทศที่เจริญแล้วหวั่นหวาดกังวลมากที่สุดในเรื่องสภาพแวดล้อมเสีย หรือธรรมชาติเสียนี่แหละ

No Comments
Comments are closed.