- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
“คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
รวมความว่า ชีวิตของเรานี้มิใช่มีด้านเดียว การมองความหมายของการดำเนินชีวิตนั้น มองได้หลายด้าน แต่ละอย่าง จะต้อง “เป็น” ทั้งนั้น ถ้าดำเนินชีวิตเป็นก็ได้ผลดีแก่ชีวิต แม้ว่าจะต้องเป็นในหลายด้าน แต่ก็มารวมกันที่คำว่าดำเนินชีวิตเป็นนั่นเอง คือรู้จักดำเนินชีวิตให้ได้ผลดี ให้เกิดแต่คุณไม่เกิดโทษ ให้พัฒนาสู่อิสรภาพและสันติสุข
เป็นอันว่า การดำเนินชีวิตเป็น นั้น มองในความหมายต่างๆ ได้หลายด้าน คือ
ถ้ามองว่า การดำเนินชีวิตคือการแก้ปัญหา การดำเนินชีวิตเป็น ก็คือ การแก้ปัญหาเป็น
ถ้ามองว่า การดำเนินชีวิตคือ การทำ พูด คิด การดำเนินชีวิตเป็น ก็คือ คิดเป็น พูดเป็น ทำเป็น
ถ้ามองไปที่การรับประสบการณ์ การดำเนินชีวิตเป็น ก็คือ ดูเป็น ฟังเป็น เป็นต้น
ถ้ามองไปที่การถือเอาประโยชน์จากสิ่งแวดล้อม การดำเนินชีวิตเป็น ก็คือ คบหา กิน ใช้ และบริโภคเป็น หรือเสพเสวนาเป็น
ฉะนั้น เรื่อง “เป็น” นี้จึงมีหลายอย่าง จะต้องให้ครบวงจรชีวิต การศึกษาจะต้องช่วยให้คนพัฒนาตนจนได้ความ “เป็น” ในด้านต่างๆ ให้ครบหมด ซึ่งรวมสรุปลงท้ายที่การดำเนินชีวิตเป็น
ทีนี้ “คิดเป็น” นี่สำคัญอย่างไร ตอบง่ายๆ ว่า “คิดเป็น” เป็นตัวโยง “เป็น” ทั้งหมดทุกอย่างที่ว่ามา
เริ่มตั้งแต่ด้านรับประสบการณ์ อายตนะต่างๆ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย รับประสบการณ์เข้ามา ตัวสุดท้ายคือใจ ทวารใจ อายตนะใจ หรืออินทรีย์คือใจนี้ เป็นตัวคิด การคิดเป็นจะช่วยโยงตั้งแต่ดูเป็นไปจนถึงการรับรู้ทุกอย่าง ทำให้ถูกต้องไปหมด การคิดที่ถูกต้องมีอิทธิพลต่อการดูเป็น ฟังเป็น ฯลฯ
ในด้านการทำกรรมสาม คือคิดเป็น พูดเป็น ทำเป็น การคิดก็เป็นตัวทำการหรือเป็นต้นทางที่มีอิทธิพลต่อการพูด และการทำ เมื่อคิดเป็น ก็ทำให้พูดเป็น และทำเป็น
ในแง่ที่เห็นว่าชีวิตคือการแก้ปัญหา คิดเป็นก็ทำให้แก้ปัญหาเป็น
ในด้านการใช้ หรือการบริโภค คิดเป็นก็เป็นตัวการสำคัญที่จะทำให้มีการเปลี่ยนแปลงในแบบแผนของการกินหรือการบริโภคเสียใหม่ ก่อนนี้เคยกินมาแล้ว ไม่เคยคิดว่ามันผิด ไม่คิดว่ามันจะไม่ได้ผลดี เมื่อคิดเป็นขึ้นมา รู้ว่าที่กินมาบริโภคมานั้นไม่ถูก ก็เปลี่ยนแบบแผนพฤติกรรมในการกินใหม่ บริโภคใหม่ กลายเป็นกินเป็น บริโภคเป็น
“คิดเป็น” จึงเป็นตัวแกนกลาง เป็นตัวโยงทั้งหมด แต่ถ้าจะพูดให้ครบ ก็ต้องโยงให้ได้ว่ามันโยงไปหาอะไรบ้าง เพื่อให้การคิดเป็นของเรามีผลสมบูรณ์ ต้องคิดเป็นให้ออกผลไปที่ดูเป็น ฟังเป็น เป็นต้นด้วย ต้องคิดเป็นให้ออกผลไปที่พูดเป็น ทำเป็นด้วย ต้องคิดเป็นให้ออกผลไปที่การกินเป็น ใช้เป็น บริโภคเป็นด้วย และต้องคิดเป็นให้โยงไปสู่การแก้ปัญหาเป็นด้วย รวมเป็นดำเนินชีวิตเป็น
พูดในทางกลับกันว่า ต้องเอาทั้งการรับรู้ดูฟัง ทั้งการคิดพูดทำ ทั้งการกินใช้เสพเสวนา และทั้งการแก้ไขปัญหา ทั้งหมดนั้น เป็นแดนฝึกการคิดเป็น
การบอกว่าให้คิดเป็นเฉยๆ นั้น เป็นเรื่องเลื่อนลอย ถึงจะรู้ว่าสำคัญ แต่ก็มองไม่เห็นตำแหน่งของมันในชีวิตของคน ทำให้ไม่รู้ว่าจะโยงกันตรงไหน ก็เลยไม่ชัดเจน
โดยเฉพาะในเรื่องคิดเป็น พูดเป็น ทำเป็นนั้น ในยุคข่าวสารข้อมูลนี้จะต้องเน้นเรื่องการ พูดเป็น หรือ สื่อสารเป็น ให้หนักแน่นมากขึ้น ส่วนทำเป็นก็คลุมไปถึงผลิตเป็น ซึ่งเป็นหลักของยุคอุตสาหกรรม ดังได้พูดไปแล้ว

No Comments
Comments are closed.