- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น
ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
หลักที่ว่า ให้รู้จักเลือกหาแหล่งความรู้และแบบอย่างที่ดีนี้ พูดสั้นๆ เป็นคำศัพท์ก็คือ รู้จักเลือกหากัลยาณมิตร หรือรู้จักคบหากัลยาณมิตรนั่นเอง หลักหรือองค์ประกอบข้อนี้ ตัวศัพท์เดิมในทางธรรมเรียกสั้นๆ ว่า กัลยาณมิตตตา แปลว่า ความมีกัลยาณมิตร แต่พร้อมกันนั้น ก็แปลได้อีกอย่างหนึ่งว่า ความเป็นกัลยาณมิตร
การรู้จักเลือกหาแหล่งความรู้ และแบบอย่างที่ดีนั้น แสดงถึงการรู้จักถือเอาประโยชน์จากสังคม หรือจากการอยู่ร่วมสังคมกับผู้อื่น คือการรู้จักทำให้สภาพแวดล้อมทางสังคมอำนวยประโยชน์เกื้อกูลแก่การพัฒนาตนเอง ตามนัยนี้ ย่อมถือได้ว่าเป็นความหมายของกัลยาณ-มิตตตา ในแง่ที่แปลว่า ความเป็นผู้มีกัลยาณมิตร
อย่างไรก็ดี การคบหาหรือการอยู่ร่วมสังคมนั้น เป็นการกระทำต่อกันระหว่างบุคคลกับบุคคล หรือต่อกันกับกลุ่มชน การที่ขอให้เขาเป็นมิตรดีแก่เรา หรือเอาเขาเป็นมิตรที่ดีของเรา ตามปกติก็เหมือนกับบอกอยู่ในตัวว่า เราจะเป็นมิตรดีของเขาด้วย
การที่ท่านจัดหลักกัลยาณมิตตตา เป็นข้อต้นในองค์ประกอบชุดที่เรียกว่า รุ่งอรุณของการศึกษานี้ แสดงว่าพระพุทธศาสนาถือว่าการอยู่ร่วมสังคม และการปฏิบัติถูกต้องในการอยู่ร่วมสังคมเป็นสิ่งสำคัญมาก คือเป็นต้นทางของการมีชีวิตที่ดีงาม และนำไปสู่การพัฒนาตนอย่างถูกต้องของบุคคล โดยที่ว่าจะต้องทั้งรู้จักถือเอาประโยชน์จากการอยู่ร่วมสังคม และทั้งทำประโยชน์ให้แก่สังคม
ในการที่จะเป็นกัลยาณมิตรแก่ผู้อื่น หรือแก่สังคมนั้น ผู้เรียนจะพัฒนาตนด้วยการหมั่นคำนึงพิจารณาถึงประโยชน์สุขของสังคม และการที่จะทำการต่างๆ ที่เป็นการเกื้อกูลต่อผู้อื่น
การพัฒนาตนของบุคคลจึงดำเนินควบคู่ไปด้วยกันกับการมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคม โดยที่การช่วยพัฒนาสังคมหรือการทำประโยชน์แก่สังคมนั้น ก็เป็นการปฏิบัติในการพัฒนาตนอย่างหนึ่งด้วย
การปฏิบัติถูกต้องต่อตนเอง และปฏิบัติถูกต้องต่อสังคม ที่ดำเนินควบคู่ไปด้วยกันในกระบวนการพัฒนาตนของบุคคลนั้น จะเห็นได้ในองค์ประกอบข้อต่อๆ ไป ของหลักรุ่งอรุณของการศึกษานี้ด้วย โดยเฉพาะข้อที่ ๒ คือข้อต่อจากนี้ไป ได้แก่การมีชีวิตและอยู่ร่วมสังคมเป็นระเบียบด้วยวินัย คือมีวินัยทั้งในการดำเนินชีวิตส่วนตัว และมีวินัยในการอยู่ร่วมสังคม ทำให้เกิดความมีระเบียบในการดำเนินชีวิต และทำให้การอยู่ร่วมสังคมมีความเรียบร้อย อันเป็นสภาพที่เอื้ออำนวยโอกาสแก่การพัฒนาตนของบุคคลนั้นเอง ดังจะได้พูดในข้อต่อไป

No Comments
Comments are closed.