แนวคิดใหม่ในการพัฒนา

10 กันยายน 2533

แนวคิดใหม่ในการพัฒนา

ฉะนั้น แนวความคิดในการพัฒนาอะไรต่างๆ ถึงตอนนี้ก็ต้องมีการเปลี่ยนแปลงมาก อันนี้ก็เป็นจุดหนึ่ง คือเราอยู่ในโลกยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงในแนวคิดด้วย

เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงในแนวคิดแล้ว การปฏิบัติในเชิงของการสร้างความเจริญ ที่เรียกว่าการพัฒนา ก็จะต้องเปลี่ยนไป ฉะนั้นเราจึงได้ยินคำใหม่ๆ เกี่ยวกับเรื่องการพัฒนา

คำใหม่ๆ เกี่ยวกับการพัฒนานั้นจะเป็นคำที่สอดคล้องกับความคิดที่เกิดขึ้นใหม่ ซึ่งขยายจากความคิดเดิมออกไป หรือเปลี่ยนแปลงไปเลย

ยกตัวอย่างง่ายๆ เช่นองค์การสหประชาชาติได้ประกาศออกมาเมื่อสองปีนี้ ให้ พ.ศ. ๒๕๓๑ ถึง พ.ศ. ๒๕๔๐ เป็น The World Decade for Cultural Development คือเป็นทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาเชิงวัฒนธรรม กระแสความคิดในเรื่องนี้แสดงถึงความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน

ก่อนที่จะออกมาเป็นประกาศนี้ได้ คือก่อนจะบอกให้ประเทศต่างๆ ทั่วโลกปฏิบัติตาม ได้มีการเคลื่อนไหวทางความคิด มีหนังสือวิชาการออกมามากมาย ที่พูดถึงปัญหาของโลก ซึ่งเกิดจากการพัฒนาในยุคที่ผ่านมา ถือว่าเป็นแนวทางการพัฒนาที่ผิดพลาด ทำให้เกิดปัญหาแก่ชีวิตมนุษย์ เกิดปัญหาแก่สังคม เกิดปัญหาแก่สภาพแวดล้อม โดยเฉพาะการเกิดปัญหาต่อสภาพแวดล้อมนี้ เป็นเรื่องที่เน้นกันมาก

มีการพิจารณากันว่า การพัฒนาที่ผ่านมานี้ ทำไมจึงมีปัญหามากมายเหลือเกินที่เป็นโทษ เป็นผลร้ายต่อชีวิตมนุษย์ ไปๆ มาๆ ก็ลงมติกันได้ว่า การพัฒนาในยุคที่แล้วมานี้ นำเอาองค์ประกอบของการพัฒนาเข้ามาไม่พร้อม ไม่บริบูรณ์ ไม่ครบถ้วน ไปเน้นเพียงบางด้าน เช่นว่า

การพัฒนาในยุคที่แล้วมา ในด้านเป้าหมาย เป็นการพัฒนาที่มุ่งความพรั่งพร้อมทางด้านวัตถุ โดยให้มีการขยายตัวเติบโตทางเศรษฐกิจ และในด้านวิธีการก็เน้นที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยเอาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นตัวการ เป็นตัวเหตุปัจจัย เป็นเจ้าบทบาทใหญ่ ในการสร้างสรรค์ความเจริญ มุ่งแต่จะให้มนุษย์มีวัตถุพรั่งพร้อม ซึ่งปรากฏออกมาในรูปของการขยายตัวทางเศรษฐกิจ

เขาวิเคราะห์กันออกมาว่าการพัฒนานี่แหละที่เป็นตัวเหตุให้เกิดปัญหามากมายในปัจจุบัน แม้กระทั่งสภาพแวดล้อมธรรมชาติเสีย ฉะนั้น ถ้าจะแก้ปัญหาของโลกก็จะต้องเปลี่ยนแปลงแนวทางการพัฒนาเสียใหม่ ในที่สุด UNESCO ก็เป็นผู้เสนอเรื่องนี้ขึ้นมา แล้วองค์การสหประชาชาติก็รับรองข้อเสนอให้เปลี่ยนแนวทางการพัฒนาใหม่ โดยถือว่าแนวทางการพัฒนาที่ว่ามาเมื่อกี้นี้ผิดพลาด และประกาศให้ดำเนินงานพัฒนากันตามแนวคิดใหม่

การพัฒนาในยุคที่ผ่านมานี้ ขาดองค์ประกอบด้านไหน ก็ตอบว่า ด้านคุณค่าทางจิตใจ และด้านวัฒนธรรม จึงต้องเอาเรื่องคุณค่าทางจิตใจและวัฒนธรรมขึ้นมาเน้นให้เป็นแกนนำของการพัฒนา ดังที่เรียกว่าทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาในแง่วัฒนธรรม หรือการพัฒนาเชิงวัฒนธรรม

ในระยะเดียวกันนี้ไม่ใช่มีเฉพาะประกาศทศวรรษโลกเพื่อการพัฒนาด้านวัฒนธรรมนี้เท่านั้น องค์การสหประชาชาติซึ่งในแง่หนึ่งก็เป็นตัวแทน หรือเป็นอาการปรากฏของเรื่องราวที่เป็นไปในโลกนี้ ยังได้ริเริ่มเรื่องทำนองนี้ขึ้นอีกหลายอย่าง เช่นอีกตัวอย่างหนึ่งคือการตั้ง The World Commission on Environment and Development แปลว่า คณะกรรมาธิการโลกว่าด้วยสภาพแวดล้อมและการพัฒนา

องค์กรที่ว่านี้ชี้บอกถึงเรื่องราวที่เป็นมาว่า การพัฒนาในยุคก่อนหน้านี้จนถึงปัจจุบันนั้น ได้คำนึงถึงองค์ประกอบต่างๆ ในการพัฒนาที่ไม่พร้อม ไม่บริบูรณ์ ไม่สมบูรณ์ คือขาดไป บกพร่อง ทำให้เกิดปัญหาที่เด่นที่สุดคือสภาพแวดล้อมเสีย ซึ่งเวลานี้ประเทศที่เจริญแล้วพากันวิตกเป็นที่สุด สำหรับประเทศอย่างพวกเรานี่ ไม่ค่อยจะห่วงกังวลกันเท่าไร แต่ปรากฏว่าประเทศที่เจริญแล้วหวั่นหวาดกังวลมากที่สุดในเรื่องสภาพแวดล้อมเสีย หรือธรรมชาติเสียนี่แหละ

รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน

ทางเลือกของสังคมไทย ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ

No Comments

Comments are closed.