- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
ในด้านของตัวเราเอง เราก็ต้องศึกษาวิเคราะห์กันให้ชัด ปัญหาของสังคมไทยที่ผ่านมาเกิดขึ้นเพราะลักษณะการพัฒนาของเราเป็นปัญหาอยู่ในตัวมันเอง ซึ่งเราจะต้องรู้ตัว คือ สังคมของเรานี้มีลักษณะการพัฒนาไม่เหมือนกับสังคมตะวันตก
นอกจากไม่อยู่ในยุคไหนชัดเจน ไม่เป็นลำดับ คละปนกันไปหมดแล้ว ลักษณะอีกอย่างหนึ่งของสังคมไทยก็คือ การสร้างความเจริญของประเทศ ไม่เกิดจากความต้องการในตัวของตัวเอง ต่างจากสังคมฝรั่งที่เขาพัฒนาตัวขึ้นจากการพยายามแก้ปัญหาภายในของเขาเองมาตามลำดับ
การที่ประเทศตะวันตกจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็เพราะเขามีความจำเป็น คือมีความต้องการที่จะแก้ไขความขาดแคลนเป็นต้น ซึ่งทำให้เขาต้องพยายามแก้ปัญหานั้น
ส่วนในสังคมของเรานี้ เราก็อยู่ของเรามาเรื่อยๆ อยู่มาวันหนึ่งเราเห็นฝรั่งมีของใช้ดีๆ มีความเจริญอย่างนั้นๆ เราเองโดยที่ความจำเป็นหรือความต้องการแท้ๆ ยังไม่มี แต่เราก็ชอบที่จะได้จะมีอย่างนั้น เราก็ไปรับเอาจากเขามา ความเจริญอย่างนี้ เรียกว่าไม่ได้เกิดจากปัจจัยที่เป็นความต้องการในเนื้อตัวของตัวเอง ซึ่งเราต้องรู้ตัวไว้ด้วย
ในเมื่อความเจริญนั้นไม่เกิดจากความต้องการในตัวของตนเอง มันก็เป็นความเจริญที่ไม่ได้สร้างขึ้นในเนื้อตัวด้วย คือมันไม่ได้เกิดขึ้นด้วยการสร้างสรรค์ ให้เป็นเนื้อตัวของตัวเองขึ้นมาตามลำดับ แต่เราไปรับเอาของสำเร็จมาจากที่อื่น เมื่อเขาผลิตสำเร็จแล้วเราจึงไปรับเอามา ฉะนั้น การพัฒนาที่ผ่านมาจึงไม่เป็นไปโดยประสานสอดคล้อง ไม่เกิดเพิ่มพูนขยายขึ้นในเนื้อตัวของตัวเอง แต่เป็นของภายนอก ที่เอามาพอกเพิ่มห่อหุ้มคลุมตัวไว้ จึงเป็นความเจริญที่มีปัญหามาก
เพราะฉะนั้น เราจะต้องมาคิดกันให้หนักว่า เราจะพัฒนากันต่อไปอย่างไรให้เหมาะกับตัวเอง หรือให้สอดคล้องกับลักษณะเฉพาะของสังคมของตน ที่ไม่เหมือนกับสังคมอื่นที่เราไปตามอย่าง คือเราจะต้องศึกษาความต้องการของสังคมของเราว่าเป็นอย่างไรแน่ เพราะว่าที่เป็นอยู่นี้ มันไม่ได้เป็นไปตามความต้องการของตัวเองแท้จริง
ฉะนั้น เราจะต้องค้นให้พบว่า ความต้องการหรือความจำเป็นที่แท้จริงของเราคืออะไร นี้ก็อย่างหนึ่ง
เป็นอันว่า ต่อไปนี้ จะต้องพิจารณาให้ชัดเจนว่า เราจะพัฒนาอย่างไร ให้สนองความต้องการที่เป็นจริงของตัวเอง และทำให้ความเจริญนั้นเกิดขึ้นในเนื้อตัว โดยสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของเรา
ถ้าเราจับจุดนี้ไม่ได้ ถ้าเรามองไม่ชัด การพัฒนาที่เกิดขึ้นก็จะไม่สอดคล้อง ไม่เพิ่มขยายขึ้นมาในเนื้อตัวจากภายใน นอกจากนั้น ความเจริญที่รับเอาของสำเร็จจากภายนอกเข้ามา ก็จะไม่ย่อยเข้าเป็นเนื้อตัวของเรา
ตกลงว่า ตอนนี้ก็มีข้อสำคัญที่ว่า สังคมของเรานี้มีลักษณะต่างจากประเทศที่พัฒนาแล้ว ซึ่งเราจะต้องคำนึงถึง และรู้ตัวตระหนักอยู่เสมอ ซึ่งเป็นเครื่องเตือนใจให้เราต้องศึกษาความต้องการของสังคมของเราให้ชัดเจน แล้วพัฒนาให้ตรงกับความต้องการของสังคมของเรา แล้วก็พัฒนาให้ประสานย่อยเข้าเป็นเนื้อตัวของเราเองได้ ไม่ใช่เป็นของแปลกแยกแปลกปลอมที่เอามาเป็นเปลือกหุ้มห่อตัว อย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบันนี้ ซึ่งเป็นปัญหา เพราะว่าไม่ย่อย คือเอามาแล้วย่อยเข้าในตัวไม่ได้

No Comments
Comments are closed.