- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
ต่อไปตัวช่วยที่ ๒ คนเราจะทำอะไรต้องมีแรงจูงใจ ถ้าแรงจูงใจผิด ก็ทำให้เดินผิดทาง ถ้าแรงจูงใจถูก ก็เดินหน้าไปในการพัฒนา
แรงจูงใจแบบแรกที่พบได้ทั่วไป ก็คือ ความต้องการเสพต้องการบริโภค ต้องการที่จะเอาสิ่งต่างๆ มาบำรุงบำเรอสนองความพอใจทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ขอให้ถูกตา ถูกหู เอร็ดอร่อย เป็นใช้ได้ เอาทั้งนั้น จะเป็นคุณหรือเป็นโทษ จะส่งเสริมหรือทำลายคุณภาพชีวิต เป็นประโยชน์แท้จริงหรือไม่ ไม่คิดทั้งนั้น จะดูโทรทัศน์ก็เอาแค่ว่ามันสวยงามถูกตาสนุกสนาน จะฟังวิทยุก็พอให้เพลินไปเท่านั้น ไม่เอาความรู้ ไม่เอาสาระ คนที่เป็นอยู่แค่หาเสพความรู้สึกอย่างนี้ เรียกว่าอยู่ด้วยตัณหา
แรงจูงใจแบบที่ ๒ คือ ความใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์ จะดู จะฟัง หรือจะทำอะไร ก็ไม่มุ่งเพียงจะสนุกสนานบันเทิง หรือหาความเพลิดเพลินอย่างมัวเมา แต่มุ่งหาความรู้ อยากได้คติหรือแนวทางที่จะสร้างสรรค์ ที่จะทำให้เกิดความดีงาม หรือสิ่งที่มีคุณค่าเป็นประโยชน์
คนต้องมีแรงจูงใจใฝ่รู้ ใฝ่สร้างสรรค์ ถ้าไม่มีแรงจูงใจอันนี้ก็เกิดปัญหา เพราะจะไปติดอยู่กับแรงจูงใจที่ผิด แรงจูงใจใฝ่เสพจะเข้ามาทันที คือ อยากจะสนองตา สนองหู ให้เพลิดเพลินไป เท่านั้น แต่พอมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์เข้ามา ก็ไล่ความใฝ่เสพนั้นไปเลย คือ
พอมีความใฝ่รู้ขึ้นมา ก็เกิดความคิดว่า โอ ไม่ได้แล้ว จะมัวเพลินอยู่ไม่ได้ เราต้องการความรู้ อยากจะรู้ว่าความจริงของเรื่องนี้เป็นอย่างไร เพียงแค่นี้ก็เดินหน้าไปได้แล้ว แรงจูงใจนี้จะพาไปหากัลยาณมิตรที่เป็นหลักข้อที่ ๑ ด้วย
แรงจูงใจใฝ่สร้างสรรค์ คือต้องการทำสิ่งที่ดีงามให้เกิดขึ้น เมื่อมองเห็นอะไรว่านี้เป็นสิ่งที่ดี ควรจะเกิดขึ้น ควรจะเป็นไป ก็คิดว่าฉันจะต้องทำให้มันเกิดมีเป็นจริงขึ้นมา นี้เรียกว่า ใฝ่สร้างสรรค์
แรงจูงใจใฝ่รู้ ว่าตามตัวศัพท์ก็คือใฝ่ความจริง การที่เราใฝ่รู้นั้นเพราะอะไร ก็เพราะเราใฝ่ความจริง เราต้องการความจริง ความจริงจะต้องเข้าถึงด้วยการรู้ เมื่อต้องการความจริง ก็ต้องการความรู้ ดังนั้น ความต้องการความจริงก็คือความใฝ่รู้นั่นเอง ถ้าคนใดใฝ่ความจริง คนนั้นก็ใฝ่รู้ นี้เป็นธรรมดาของเหตุปัจจัย
แรงจูงใจที่ดีมีอีกความหมายหนึ่ง คือ นอกจากใฝ่ความจริงแล้วก็ใฝ่ความดีงามด้วย คือ ต้องการให้สิ่งทั้งหลายดีงาม ให้สิ่งทั้งหลายอยู่ในภาวะที่ดีที่สุดของมัน ต้องการให้ความดีงามและสิ่งที่ดีงามเกิดขึ้น ต้องการให้ชีวิตของตนเป็นชีวิตที่ดีงาม มีสุขภาพดี มีคุณค่า ต้องการให้คนทั้งหลาย ต้องการให้ครอบครัวของเรา พ่อแม่พี่น้องของเรามีความสุข
ความต้องการภาวะที่ดีงามอย่างนี้ จะนำไปสู่การที่ต้องทำให้ความดีงามหรือสิ่งดีงามนั้นเกิดขึ้น จึงทำให้มีความต้องการที่จะสร้างสรรค์ เพื่อทำให้ความดีงามนั้นสำเร็จผลขึ้นมา ทั้งในแง่ของการสร้างเสริมความดีงามในตนเอง และในแง่ของการสร้างสรรค์ประโยชน์สุขแก่ผู้อื่นและแก่สังคม
ด้วยการแสวงหาความรู้ เนื่องจากแรงจูงใจใฝ่รู้ก็ดี ด้วยการทำสิ่งที่ดีงาม บำเพ็ญประโยชน์สุขแก่เพื่อนมนุษย์และแก่สังคม เนื่องจากแรงจูงใจใฝ่สร้างสรรค์ก็ดี ก็จะทำให้เกิดการพัฒนาตนยิ่งขึ้นไป ทั้งในด้านปัญญาและความสามารถอื่นๆ ที่เป็นเครื่องประกอบ
ดังนั้น ความใฝ่ความจริง และใฝ่ความดีงาม ก็คือความใฝ่รู้ และใฝ่สร้างสรรค์ อันนี้คือแรงจูงใจที่ถูกต้อง พอมีแรงจูงใจนี้ พลังก็เกิดขึ้น เดินหน้าไปได้ เพราะฉะนั้น ตัวช่วยที่ ๒ ที่ต้องมาคือ แรงจูงใจที่ถูกต้อง ได้แก่ ความใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์ เรียกเป็นศัพท์ธรรมคำเดียวว่า ฉันทะ
ตัวช่วยที่ ๒ นี้มีชื่อเต็มตามศัพท์เดิมว่า ฉันทสัมปทา แปลว่า การทำฉันทะให้ถึงพร้อม

No Comments
Comments are closed.