- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
การที่มนุษย์คิดจะพิชิตธรรมชาตินั้น เป็นการมองธรรมชาติเหมือนเป็นปฏิปักษ์หรือเป็นศัตรู และเมื่อทำไปทำมา ก็กลายเป็นการทำลายธรรมชาติ ที่คิดว่าเราจะพิชิตธรรมชาตินั้น มันไม่ใช่พิชิตเสียแล้ว แต่มันกลายเป็นทำลาย หรืออย่างน้อยก็เป็นการเอาเปรียบ เรียกว่า exploit ธรรมชาติ
เมื่อมนุษย์ทำลายธรรมชาติแล้ว ผลเสียก็ย้อนกลับมาสู่มนุษย์ จะเห็นว่าปัญหาที่เกิดขึ้นในยุคปัจจุบันนี้ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาจากธรรมชาติ หรือปัญหาสังคม ตลอดจนปัญหาในชีวิตของมนุษย์เอง ล้วนแต่เป็นปัญหาที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์เองทั้งสิ้น ต่างจากในยุคก่อน
ในยุคก่อน ตอนแรกที่เราคิดจะเอาชนะธรรมชาตินั้น ภัยอันตรายยังอยู่ข้างนอก เช่น สัตว์ร้าย พายุแรง น้ำท่วม เกิดความอดอยาก มีความแห้งแล้ง อะไรต่างๆ นั้น ล้วนแต่เป็นภัยอันตรายข้างนอกที่ขึ้นต่อธรรมชาติ
ต่อมา เมื่อมนุษย์คิดเอาชนะธรรมชาติและได้พัฒนามากขึ้น ภัยอันตรายจากภายนอกก็แทบจะหมดไป แต่ปัญหาได้เพิ่มขึ้นมาในรูปใหม่
โรคภัยไข้เจ็บในร่างกายของเรานี้ แต่ก่อนก็เป็นภัยที่เกิดจากภายนอก กาฬโรคอาจจะมาจากหนู อหิวาต์มาจากแมลงวัน ไข้ทรพิษ หรือฝีดาษ และโรคอะไรต่างๆ มากมาย ก็มาจากธรรมชาติภายนอก แต่ตอนนี้ โรคภัยไข้เจ็บซึ่งเกิดขึ้นที่กายของมนุษย์ ไม่ใช่มาจากธรรมชาติข้างนอก แต่มาจากการดำเนินชีวิตที่ผิดของมนุษย์เอง คือการที่มนุษย์ปฏิบัติผิดพลาดต่อชีวิตของตน และต่อสิ่งแวดล้อม มีการดำเนินชีวิตที่เสียสุขภาพ (unhealthy lifestyle) เมื่อมนุษย์ดำเนินชีวิตของตนเองผิดพลาด โรคภัยไข้เจ็บจึงเกิดขึ้น
ขอยกตัวอย่าง เช่น ในประเทศที่พัฒนาแล้ว โรคภัยไข้เจ็บแบบเก่าที่มาจากธรรมชาติเอง เช่นโรคระบาดต่างๆ นั้นหมดไปแล้ว แต่โรคร้ายๆ ก็ยังมีอยู่ โรคที่เป็นกันมากก็คือโรคที่เกิดจากการดำเนินชีวิตของมนุษย์ไม่ถูกต้อง เช่น ในประเทศอเมริกา สาเหตุการตายมากที่สุดของคนอเมริกันคือโรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง และโรคมะเร็ง
โรคหัวใจและโรคความดันโลหิตสูง เกิดจากการดำเนินชีวิตไม่ถูกต้องนั้น ชัดเจนอยู่แล้ว แต่โรคมะเร็งก็ว่าเกิดจากการดำเนินชีวิตผิด และการที่มนุษย์สร้างสารเคมีต่างๆ ที่เป็นพิษด้วย ซึ่งทำให้ดิน น้ำ อากาศเป็นพิษ เป็นต้น
นอกจากนั้น โรคพวกนี้ก็เกิดจากความเครียด (stress) ทางจิตใจด้วย แม้แต่โรคมะเร็งก็มีส่วนเกิดจากการดำเนินชีวิตที่ผิดพลาด ซึ่งทำให้เกิดความเครียด แล้วความเครียดนั้นก็ไปก่อโรคขึ้นแก่ร่างกาย เรียกว่าเป็นโรคที่เกิดจากกรรม คือการกระทำของตัวเอง
สุดท้ายโรคเอดส์ ก็เกิดจากการปฏิบัติผิดทางสังคม มีความประพฤติเคลื่อนคลาดจากธรรมทางเพศ
ตกลงว่า มนุษย์ยุคนี้เป็นโรคที่เกิดจากกรรมมากเป็นพิเศษ เพราะโรคภัยไข้เจ็บของเขา ที่เป็นภัยร้ายแรง ล้วนเกิดจากการกระทำของตัวเอง แต่ก่อนนี้ธรรมชาติที่บีบคั้นมาทำร้ายเรา แต่เดี๋ยวนี้มนุษย์ทำร้ายตัวเอง หรือไม่ก็ไปทำให้ธรรมชาติเสีย แล้วผลร้ายตีกลับมาหาตัวเอง
ที่เรียกว่าอันตรายจากธรรมชาตินั้น ปัจจุบันนี้เป็นอันตรายที่มนุษย์ทำให้แก่ตัวเอง ฝนน้ำกรดเกิดจากอะไร มันก็เป็นเรื่องที่มนุษย์ไปทำให้ธรรมชาติเป็นอย่างนั้น ตกลงว่า ภัยของมนุษย์ปัจจุบันนี้ เป็นภัยที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์เอง ฉะนั้นแนวคิดที่ว่ามนุษย์จะสุขสมบูรณ์ด้วยการพิชิตธรรมชาติ จึงไปไม่รอด

No Comments
Comments are closed.