- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ
ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
ขอแทรกเข้ามานิดหนึ่ง เกี่ยวกับเรื่องที่เป็นปัญหาสำคัญเหมือนกัน คือโลกยุคปัจจุบันนี้ รู้ตระหนักแล้วถึงความสำคัญของธรรมชาติ และสำนึกว่ามนุษย์จะต้องอนุรักษ์ธรรมชาติ ปัญหาก็คือ เมื่อต้องการอนุรักษ์ธรรมชาติแล้ว ทำอย่างไรจึงจะอนุรักษ์ธรรมชาติไว้ได้ นี่คือสิ่งที่การศึกษาจะต้องถาม
ทำอย่างไรจะให้คนอนุรักษ์ธรรมชาติ เราก็สอนกันไป ออกคำขวัญและคำแนะนำทางวิทยุและโทรทัศน์ คิดหรือทำอะไรได้ ก็ทำก็ว่ากันไป แต่ได้ผลหรือเปล่า หรือได้ผลแค่ไหน ก็อีกเรื่องหนึ่ง อย่างน้อยก็เป็นการเตือนสติกันไว้บ้าง
มีคำตอบหนึ่งซึ่งดูจะมีเหตุผลดี บอกว่า จะให้อนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำให้คนรักธรรมชาติ ถ้าคนรักธรรมชาติแล้ว เขาก็จะอนุรักษ์ธรรมชาติ สิ่งสำคัญคือต้องรักธรรมชาติก่อน ถ้าเขารักแล้วเขาก็จะอนุรักษ์เอง
แต่ก็ต้องถามต่อไปอีกว่า ทำอย่างไรจะให้รักธรรมชาติ คำตอบก็คือ ต้องให้สามารถมีความสุขที่จะอยู่กับธรรมชาติ ถ้าเมื่อใดคนมีความสุขที่จะอยู่กับธรรมชาติ เมื่อนั้นเขาก็จะรักธรรมชาติเอง แล้วเขาก็จะอนุรักษ์ธรรมชาติเอง ถ้าไม่ไปให้ถึงขั้นนั้น ถึงจะพูดไปให้ปากเปียกปากแฉะ บอกให้รักธรรมชาติ จะรักขึ้นมาได้อย่างไร เราจะต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รัก
ถ้าสร้างเหตุปัจจัยขึ้นมาแล้ว กระบวนการของเหตุปัจจัยก็จะดำเนินไปเอง เหตุปัจจัยของการรักธรรมชาติอย่างแท้จริง ก็คือการมีความสุขที่จะอยู่กับธรรมชาติ เพราะฉะนั้นถ้าให้คนมีความสุขในการอยู่กับธรรมชาติ เขาก็รักธรรมชาติเอง แล้วเขาก็จะอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างแน่นอน
กระบวนการแห่งเหตุปัจจัยในเรื่องนี้ จะเป็นดังนี้
สุขกับธรรมชาติ – รักธรรมชาติ – อนุรักษ์ธรรมชาติ
ทีนี้ อุปสรรคในเรื่องนี้ก็คือ มนุษย์ในยุคที่ผ่านมานี้ สอนกันว่า วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จะทำให้มนุษย์มีวัตถุพรั่งพร้อมทุกอย่าง มนุษย์หวังความสุขจากความสะดวกสบายทางวัตถุ จนกระทั่งมนุษย์เห็นว่า ธรรมชาติเป็นสิ่งที่เราจะต้องพิชิต เป็นอุปสรรคต่อการได้ความสุขกับธรรมชาติ เพราะเห็นธรรมชาติเป็นศัตรู เห็นธรรมชาติเป็นตัวก่อกวน เห็นธรรมชาติเป็นอุปสรรคกีดขวาง ทำให้ไม่ได้รับความสุข
ในยุคที่ผ่านมานี้เราให้การศึกษาฝึกฝนอบรมกันอย่างนี้ จะโดยรู้ตัวก็ตาม ไม่รู้ตัวก็ตาม
ยุคที่ผ่านมา คือยุคอุตสาหกรรมนี้ ได้พัฒนาในแบบที่ทำให้คนเห็นธรรมชาติเป็นอุปสรรคต่อความสุข จะต้องพิชิตมัน คนมีความรู้สึกเป็นปฏิปักษ์ต่อธรรมชาติ มีความรู้สึกแปลกแยก เห็นเป็นคนละพวกกัน อันนี้แหละคือปัญหาที่ต้องแก้ คนจะต้องไม่เห็นธรรมชาติเป็นศัตรู ไม่เห็นธรรมชาติเป็นสิ่งที่ต้องทำลาย คนที่ได้รับการอบรมมาแบบเป็นปฏิปักษ์กับธรรมชาติ จะไม่สามารถมีความสุขในการอยู่กับธรรมชาติ เพราะเขาเห็นธรรมชาติเป็นขวากหนามตลอดเวลา
ทีนี้ จะทำอย่างไรให้คนมีความสุขที่จะอยู่กับธรรมชาติได้ คำตอบคือ จะต้องวางท่าทีต่อธรรมชาติให้ถูกต้อง จึงจะแก้ปัญหาได้ การศึกษาจะต้องทำให้คนมีความสุขที่จะอยู่กับธรรมชาติ แล้วความรักธรรมชาติก็จะตามมาเอง พร้อมกันนั้นการอนุรักษ์ธรรมชาติก็จะตามมาด้วย

No Comments
Comments are closed.