- บันทึกกำกับเล่ม
- รุ่งอรุณของการศึกษา เบิกฟ้าแห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน
- -๑- เข้าสู่ยุคใหม่ของการพัฒนา – โลกก้าวไปถึงไหน
- ไทยเราอยู่ที่ใด
- ทางเลือกของสังคมไทย
- แนวคิดใหม่ในการพัฒนา
- ความคิดใหม่ตามมาด้วยถ้อยคำใหม่ๆ
- จากความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สู่ความประสานเป็นองค์รวม
- มุ่งหาระบบชีวิตที่มีดุลยภาพ
- แยกตัวออกมาจะเป็นนาย แต่กลายเป็นทำลายตัวเอง
- เลิกคิดพิชิตธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ถึงจุดหักเลี้ยว
- ความหวังของสังคมไทย ที่จะก้าวเข้าไปในยุคข่าวสารข้อมูล
- ภาวะแปลกแยกจากสภาพที่เป็นจริง และเกษตรกรรมแบบพึ่งพา
- ถ้าจะเป็นสังคมอุตสาหกรรม ก็ต้องมีชีวิตแบบนักผลิต
- เข้าสู่ยุคข่าวสารข้อมูล ได้เพิ่มทุนพัฒนาปัญญา หรือเอามาเสริมโมหะให้แก่กล้า
- ระวังจะได้แค่รับข่าวสาร แต่ไม่รู้จักสร้างสรรค์
- แยกไม่ได้ เลยไม่รู้จะเอาอะไรมาโยง
- การศึกษาที่ได้ผล ต้องให้คนสื่อสารเป็นด้วย
- “ทำเป็น” ที่ยังจำเป็น
- อุปกรณ์ที่เกื้อกูลแก่คนคิดเป็น
- -๒- รุ่งอรุณของการศึกษา
- “คิดเป็น” จะสมบูรณ์ เมื่อบรรจบกับ “คิดดี”
- จุดแยกเข้าสู่ทางแห่งการคิดเป็น และกระบวนการพัฒนา
- “คิดเป็น” ทำให้เห็นแง่มุมและทางเลือกที่จะไป
- “คิดเป็น” ในระบบแห่งการดำเนินชีวิตเป็น
- ดำเนินชีวิตเป็น ยังครอบคลุมอีกหลาย “เป็น”
- “คิดเป็น” คือแกนกลางของระบบการดำเนินชีวิตเป็น
- “เป็น” ที่สมบูรณ์ คือ พอดี ที่เรียกว่ามัชฌิมา
- คุณสมบัติหลักของคนมีประสิทธิภาพในยุคข่าวสารข้อมูล
- มองหาจริยธรรมได้ในระบบชีวิต ที่เป็นไปตามกฎเกณฑ์ของสัจธรรม
- ฐานะของจริยธรรม ในองค์รวมแห่งระบบชีวิตที่ดี
- ถ้าไม่เข้าถึงจริยธรรมที่แท้ ก็ได้แค่หัวข้อความประพฤติที่ดี
- คิดเป็น มองเห็นการพัฒนาเป็นองค์รวม
- คิดเป็น จะเกิดมีขึ้นได้อย่างไร
- การศึกษาเริ่ม เมื่อได้ตัวเร้าที่จะปลุกความคิดเป็น
- ไม่ใช่รู้จักหากัลยาณมิตรเท่านั้น ตัวเองก็ต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วย
- วินัย คือการจัดสภาพให้เอื้อโอกาสแก่การพัฒนา
- การพัฒนาจะก้าวไป เมื่อมีแรงจูงใจใฝ่รู้ใฝ่สร้างสรรค์
- เมื่อมั่นใจในศักยภาพ ก็มุ่งมั่นพัฒนาตนให้เต็มที่
- จะพัฒนาตนได้ ต้องมีท่าทีต่อสิ่งทั้งหลายถูกต้อง
- เมื่อรู้จักมองตามเหตุปัจจัย ก็ได้เครื่องนำการพัฒนา ทั้งด้านปัญญาและการสร้างสรรค์
- ถ้าได้ความตื่นเร้าเป็นตัวเร่ง การพัฒนาก็ยิ่งไปได้รวด
- การศึกษาตลอดชีวิต กับทั้งชีวิตที่เป็นการศึกษา การศึกษาที่ชีวิตต้องหา กับชีวิตที่เป็นการศึกษาอยู่ในตัว
- เมื่อมีเหตุปัจจัย ชีวิตก็กลายเป็นการศึกษาไปเอง
- -๓- ฟ้าสาง ให้เห็นทางพัฒนาในสังคมไทย – จะพัฒนาสังคมไทย ก็ต้องรู้เข้าใจปัญหาเฉพาะของตัวเอง
- ต้องรู้เท่าทันทั้งปัญญาและปัญหา ของสังคมที่พัฒนานำหน้าเราไป
- ความเจริญที่รับเข้ามา แต่ไม่ย่อย
- ความเร่งร้อน ที่นำมาซึ่งความลักลั่น
- เมื่อพัฒนาไม่สมดุล องค์ประกอบก็ไม่ประสานเกื้อกูล
- คอยตามและรับจนเคย เลยลืมที่จะเป็นผู้นำและให้
- การปรับเปลี่ยนท่าทีครั้งใหญ่ ในกระบวนการพัฒนาของมนุษย์
- เมื่อยังไม่พัฒนา เห็นความพอดีว่าเป็นทุกข์ แต่ผู้ได้พัฒนารู้ว่า ความพอดีเป็นมรรคาแห่งสุข
- จะให้รักและอนุรักษ์ธรรมชาติ ก็ต้องทำเหตุปัจจัยที่จะให้รักและอนุรักษ์
- ปรับเปลี่ยนท่าทีใหม่แล้ว ผลดีที่จะได้คืออะไร
- พัฒนาครบถ้วน จึงจะเข้าถึงอิสรภาพ
- พัฒนาสี่ด้าน แต่โยงกันเป็นระบบอันเดียว
- จุดหมายของการศึกษา คือ จุดหมายของชีวิต การพัฒนาสู่อิสรภาพ ผ่านจุดหมายหลายระดับ
- คำโปรย
คำโปรย
แม้แต่ในการปกครองบ้านเมือง ซึ่งคำนึงกันนักในเรื่องความมั่นคงปลอดภัย แต่ก่อนนี้มุ่งไปที่ military and political security ต่อมาก็เพิ่ม economic security แต่เวลานี้ ต้องเพิ่มเรื่องใหญ่คือ environ- mental security ซึ่งมีลักษณะพิเศษ … security อย่างเก่าๆ เป็นของเฉพาะตัวแต่ละประเทศ ต่างคนต่างแข่งกันรักษา แต่ security ใหม่นี้ เป็นชะตากรรมร่วมกันของทั้งโลก และยิ่งกว่านั้น มันเป็นความมั่นคงปลอดภัยที่กองทหารหรืออาวุธยุทโธปกรณ์ใดๆ ก็พิทักษ์รักษาไม่ได้ จะรักษาได้ก็ด้วยความมีน้ำใจเอื้ออาทร เอาใจใส่ คอยทะนุบำรุง
…โดยเฉพาะวงการศึกษา ซึ่งถือว่าเป็นผู้นำทางปัญญา จะต้องนำเสนอทิศทางให้แก่สังคม…
การที่จะทำ…ให้เป็นประโยชน์แก่สังคมอย่างแท้จริงได้ เราจะต้องรู้สภาพความเป็นจริง…ว่า สังคมของเราขณะนี้เป็นอย่างไร มีปัญหาอะไร รู้สภาพของสังคมโลก…
…ถ้าเราจะฝึกกันในการที่จะคิดเป็น วิธีฝึกเบื้องต้น ก็คือ
๑.การใช้คำถาม เช่นถามว่า คืออะไร ทำไมจึงเป็นอย่างนี้ หรือเกิดขึ้นมาได้อย่างไร มีคุณมีโทษอย่างไร…
๒.การทำให้เห็นทางเลือก คือ ในเวลาฝึก นอกจากตั้งคำถามอย่างที่ว่าแล้ว ก็ให้มีทางเลือกมากๆ ให้เห็นความเป็นไปได้ต่างๆ ในทางความคิด…
พูดในทางกลับกันว่า ต้องเอาทั้งการรับรู้ดูฟัง ทั้งการคิดพูดทำ ทั้งการกินใช้เสพเสวนา และทั้งการแก้ไขปัญหา ทั้งหมดนั้น เป็นแดนฝึกการคิดเป็น
… ชีวิตคือการศึกษา …เมื่อดำเนินชีวิตถูกต้องก็เป็นการศึกษาทันที เพราะชีวิตอย่างนั้นจะมีการพัฒนาตลอดเวลา ด้วยการเรียนรู้จากประสบการณ์ และการพยายามแก้ปัญหา เป็นต้น
…จะต้องพิจารณาให้ชัดเจนว่า เราจะพัฒนาอย่างไร ให้สนองความต้องการที่เป็นจริงของตัวเอง และทำให้ความเจริญนั้นเกิดขึ้นในเนื้อตัว โดยสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของเรา p.120
บันทึกในการพิมพ์ครั้งที่ ๒
ได้ทราบว่า หนังสือเรื่อง รุ่งอรุณของการศึกษาฯ ที่ ร.ศ. ดร.วิชัย วงศ์ใหญ่ ริเริ่มขอจัดพิมพ์ขึ้นเมื่อปลายปีที่แล้วนี้ มีผู้ต้องการมาก ได้หมดไปอย่างรวดเร็ว พระครูปลัดปิฎกวัฒน์ (อินศร จินฺตาปฺโ) ได้แจ้งมาขอให้พิมพ์ใหม่เพื่อมีไว้แจกมอบแก่ผู้ต้องการตามสมควร จึงตกลงพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งที่ ๒
ในการพิมพ์ครั้งนี้ ได้เห็นว่ามีเรื่องเก่าบางอย่างที่ควรทำเชิงอรรถประกอบไว้อีก จึงทำเชิงอรรถยาวเพิ่มอีก ๓ แห่ง และได้แทรกเสริมเติมศัพท์และความหมายกำกับคำและข้อความอีกหลายแห่ง รวมทั้งตั้งชื่อหัวข้อเพิ่ม ๑ แห่ง
หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะสำเร็จประโยชน์พูนเพิ่มเสริมปัญญาและช่วยให้พัฒนาก้าวไปในธรรมทัศน์ได้มากขึ้น
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต)
๕ ก.พ. ๒๕๔๖

No Comments
Comments are closed.